Ayatollah Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao Iran từ năm 1989, đã qua đời sau một cuộc tấn công có liên quan đến Mỹ và Israel. Chuyên gia Karim Sadjadpour nhận định ông bị hạ gục bởi chính hai nhà lãnh đạo mà ông căm ghét nhất: Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Khamenei nổi tiếng với khẩu hiệu "Hãy tiêu diệt nước Mỹ" và "Hãy tiêu diệt Israel" suốt hơn ba thập kỷ lãnh đạo Iran. Cái chết của ông đánh dấu bước ngoặt lớn cho Tehran, khi quyền lực tối cao chuyển giao sau 37 năm. Chính quyền Iran chưa công bố chi tiết về hoàn cảnh tử vong.
Phân Tích
Cái chết của Khamenei mở ra chương mới đầy bất ổn cho Trung Đông. Trong 37 năm cầm quyền, ông biến Iran thành trục chính của phe chống Mỹ-Israel trong khu vực, tài trợ Hezbollah ở Lebanon, Hamas ở Dải Gaza, dân quân Houthi ở Yemen và các nhóm vũ trang Shia tại Iraq. Giờ đây, Tehran phải đối mặt với khủng hoảng quyền lực khi chưa rõ ai sẽ kế nhiệm.
Việc Khamenei thiệt mạng sau hành động của Mỹ và Israel phản ánh sự thay đổi chiến lược của Washington dưới thời Trump 2.0. Chính quyền đầu tiên của Trump đã ám sát tướng Qassem Soleimani năm 2020. Giờ đây, việc loại bỏ Khamenei cho thấy đường lối cứng rắn hơn nhiều so với chính quyền Biden trước đó.
Đối với Israel, đây là thắng lợi lớn trong chiến dịch kéo dài nhiều năm nhằm phá hủy trục kháng chiến Tehran. Netanyahu đã công khai tuyên bố mục tiêu suy yếu Iran, và cái chết của Khamenei là đòn giáng mạnh nhất vào hệ thống quyền lực của nước này.
Câu hỏi lớn nhất bây giờ là Iran sẽ phản ứng thế nào. Hội đồng Chuyên gia sẽ chọn lãnh tụ mới, nhưng quá trình này có thể gây tranh chấp nội bộ giữa phe bảo thủ và những người muốn cải cách. Các nhóm ủy nhiệm của Iran trên khắp Trung Đông có thể hành động trả đũa, leo thang xung đột khu vực.
Với thị trường dầu mỏ, cái chết của Khamenei có thể gây biến động giá trong ngắn hạn do lo ngại về sự ổn định tại eo biển Hormuz, nơi 21% nguồn cung dầu thế giới đi qua. Wall Street sẽ theo dõi sát phản ứng của Tehran và khả năng leo thang quân sự có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.