Các nhà nghiên cứu tại Đại học Y khoa Oregon đã phát triển phân tử SU212 có khả năng điều trị ung thư vú triple-negative, một dạng ung thư xâm lấn hiện chưa có phương pháp điều trị hiệu quả. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Cell Reports Medicine cho thấy phân tử này chặn enzyme enolase 1 (ENO1), đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của tế bào ung thư. Thí nghiệm trên chuột đã giảm sự phát triển khối u và hạn chế di căn. Ung thư vú triple-negative chiếm khoảng 15% tổng số ca ung thư vú. Tiến sĩ Sanjay Malhotra, tác giả chính, cho biết phân tử này có thể được áp dụng cho nhiều loại ung thư khác như u não, ung thư tuyến tụy và ung thư tuyến giáp.
Phân Tích
Đây là một trong những bước tiến quan trọng trong nghiên cứu ung thư vú, đặc biệt với dạng triple-negative – loại ung thư khó điều trị nhất vì không phản ứng với liệu pháp hormone hay thuốc nhắm trúng đích thông thường. Điểm đáng chú ý là SU212 không đơn thuần tiêu diệt tế bào ung thư mà tấn công vào cơ chế chuyển hóa glucose – nguồn năng lượng chính của khối u. Khi enzyme ENO1 bị phá hủy, tế bào ung thư mất khả năng chuyển đổi đường thành năng lượng, dẫn đến suy yếu và chết dần.
Nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Malhotra đã dành nhiều năm phát triển phân tử này từ thời còn làm việc tại Viện Ung thư Quốc gia ở Maryland, sau đó tiếp tục tại Stanford trước khi chuyển sang OHSU năm 2020. Quá trình này cho thấy nghiên cứu y học cơ bản cần thời gian dài và sự đầu tư kiên trì mới có thể chuyển từ phòng thí nghiệm sang ứng dụng lâm sàng.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa thành công trên chuột và thử nghiệm trên người còn xa. Malhotra thẳng thắn nói cần "nguồn lực đáng kể" để đưa phân tử này qua FDA và triển khai thử nghiệm lâm sàng – quá trình thường tốn hàng chục triệu USD và nhiều năm. Đây là rào cản lớn với nhiều nghiên cứu đột phá từ các viện công lập, khi thiếu nguồn vốn từ các công ty dược phẩm lớn.
Tiềm năng của SU212 không chỉ dừng ở ung thư vú. Vì nhiều loại ung thư khác cũng sản xuất enzyme ENO1 ở mức cao, phân tử này có thể mở ra hướng điều trị mới cho bệnh nhân ung thư não, tuyến tụy và tuyến giáp – những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao. Malhotra còn gợi ý rằng cơ chế này đặc biệt phù hợp với bệnh nhân ung thư đồng thời mắc tiểu đường, vì cả hai bệnh đều liên quan đến rối loạn chuyển hóa glucose.
Nghiên cứu được tài trợ bởi nhiều cơ quan liên bang Mỹ và Bộ Quốc phòng, phản ánh sự ưu tiên của chính phủ đối với các dự án nghiên cứu ung thư có tiềm năng ứng dụng rộng.
Tác Động Cộng Đồng
Nhân viên y tế gốc Việt – đặc biệt y tá và kỹ thuật viên tại các bệnh viện ung thư – sẽ theo dõi sát tiến trình nghiên cứu này vì triple-negative breast cancer là một trong những loại ung thư khó điều trị nhất mà họ thường xuyên gặp ở bệnh nhân. Phụ nữ gốc Việt tại Mỹ, đặc biệt thế hệ đầu tiên và thứ hai, cần lưu ý vì tỷ lệ tầm soát ung thư vú trong cộng đồng vẫn thấp hơn trung bình quốc gia do rào cản ngôn ngữ và văn hóa ngại khám bệnh. Nếu SU212 được FDA phê duyệt trong vài năm tới, đây sẽ là lựa chọn quan trọng cho những trường hợp không đáp ứng với hóa trị thông thường.