Một chương trình giáo dục toàn diện tại miền Bắc Nigeria đã giảm tỷ lệ tảo hôn ở trẻ em gái từ 86% xuống còn 21% — tức giảm 80% — sau hai năm triển khai. Chương trình mang tên Pathways to Choice do Trung tâm Giáo dục Trẻ em Gái Nigeria thực hiện, nhắm vào 1.181 em gái chưa lập gia đình, từ 12 đến 17 tuổi, tại 18 cộng đồng thuộc các bang Kaduna, Kano và Borno. Chương trình kết hợp nhiều biện pháp đồng thời: gắn kết cộng đồng, dạy học bổ túc, hỗ trợ xã hội và khuyến khích đi học. Tỷ lệ đến trường tăng 70 điểm phần trăm. Cứ mỗi 1.000 USD đầu tư, chương trình mang lại lợi nhuận ròng 1.627 USD.
Phân Tích
Con số 80% không phải con số bình thường. Trong nghiên cứu phát triển quốc tế, giảm được 20% đã được gọi là thành công. Giảm 80% là hiện tượng hiếm gặp đến mức giới nghiên cứu phải kiểm tra lại dữ liệu nhiều lần.
Vậy Pathways to Choice làm được điều gì mà hàng chục chương trình trước đó không làm được?
Câu trả lời nằm ở chữ "đồng thời". Phần lớn các can thiệp chống tảo hôn trước đây chỉ giải quyết một mặt của vấn đề — hoặc nâng cao nhận thức, hoặc hỗ trợ học phí, hoặc tư vấn tâm lý. Pathways to Choice làm tất cả cùng một lúc: vận động cộng đồng, dạy học bổ túc, hỗ trợ hiện vật, xây dựng mạng lưới xã hội cho các em gái. Cách tiếp cận này thừa nhận một sự thật mà nhiều nhà hoạch định chính sách né tránh: tảo hôn không tồn tại vì một nguyên nhân duy nhất, mà vì một hệ thống các rào cản đan xen nhau.
Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng — tiêu chuẩn vàng của nghiên cứu y tế — cho thấy kết quả rõ ràng: nhóm được can thiệp có tỷ lệ kết hôn 21%, nhóm đối chứng là 86%. Không có sự mơ hồ về mặt thống kê ở đây.
Điểm đáng chú ý thứ hai là hiệu ứng lan tỏa. Khi một cô gái được đi học, khả năng em gái nhỏ hơn của cô cũng được đến trường tăng 87%. Anh em trai tăng 41%. Một can thiệp tạo ra làn sóng thay đổi qua nhiều thế hệ trong cùng một gia đình — đây là bằng chứng rằng hành vi xã hội có thể bị thay đổi từ bên trong.
Tuy nhiên, cần đặt kết quả này trong ngữ cảnh. Nghiên cứu chỉ theo dõi trong hai năm. Liệu các em gái này có duy trì quyết định không lấy chồng sớm trong 5, 10 năm tới không? Và liệu mô hình này có hoạt động ở các cộng đồng mà giáo dục bị coi là không phù hợp với phụ nữ không?
Các tác giả thành thật về giới hạn này. Họ nói rõ: chương trình hiệu quả nhất ở nơi giáo dục được xem là lựa chọn thay thế khả thi cho hôn nhân, nhưng trường học hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu. Đây không phải công thức vạn năng — nhưng với những cộng đồng phù hợp điều kiện, đây là bằng chứng mạnh nhất từ trước đến nay rằng tảo hôn không phải số phận không thể thay đổi.
Một điểm cuối: chi phí ban đầu cao nhưng tỷ lệ lợi ích-chi phí là 2,41. Với các tổ chức tài trợ quốc tế đang thắt lưng buộc bụng, đây là lập luận kinh tế để tiếp tục đầu tư.
Tác Động Cộng Đồng
Nhân viên y tế gốc Việt — đặc biệt các y tá và bác sĩ đang làm việc trong lĩnh vực sức khỏe sinh sản, phụ khoa hoặc nhi khoa tại Mỹ — sẽ thấy nghiên cứu này có giá trị thực tiễn. Tảo hôn và mang thai sớm là vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu, và các mô hình can thiệp hiệu quả như Pathways to Choice thường được các tổ chức y tế quốc tế như WHO và UNICEF áp dụng rộng rãi.
Thế hệ thứ hai gốc Việt đang làm việc trong lĩnh vực phát triển quốc tế, chính sách công hoặc tổ chức phi lợi nhuận sẽ quan tâm đến phương pháp luận của nghiên cứu này. Mô hình "big push" — can thiệp đa chiều, đồng thời — đang ngày càng được các tổ chức phát triển lớn áp dụng, và đây là bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ nhất ủng hộ cách tiếp cận đó.