Thượng nghị sĩ tiểu bang Akilah Weber Pierson vừa đề xuất dự luật SB-958, cho phép dự án Midway Rising tại San Diego được miễn áp dụng Đạo luật Chất lượng Môi trường California (CEQA). Thị trưởng Todd Gloria và nhóm của ông đã vận động cho bước đi này sau khi tòa án bác bỏ hai biện pháp bỏ phiếu nâng giới hạn chiều cao công trình tại khu Midway.
Dự luật tuyên bố Midway Rising có tầm quan trọng toàn tiểu bang, với hàng nghìn căn hộ — bao gồm nhiều đơn vị nhà ở giá rẻ — công viên, sân vận động mới và cơ sở hạ tầng đa phương thức. Nếu được thông qua, luật này sẽ chặn đứng các vụ kiện dựa trên CEQA, trong đó có một lá thư đe dọa khởi kiện liên quan đến lo ngại tắc nghẽn giao thông cộng dồn từ dự án NAVWAR gần đó.
Phân Tích
Việc vận động miễn CEQA cho Midway Rising tiết lộ một thực tế không mấy hay ho: ở California, các dự án phát triển lớn ngày càng phụ thuộc vào hành lang lập pháp thay vì quy trình pháp lý thông thường. Đây không phải lần đầu — chính nhà đầu tư chính của Midway Rising, Stan Kroenke, đã dùng chiến thuật bỏ phiếu cử tri để lách CEQA khi xây SoFi Stadium tại Inglewood. Nay ông lại nhờ Quốc hội tiểu bang làm hộ.
Vấn đề không chỉ là thủ tục. CEQA tồn tại vì lý do chính đáng: buộc các nhà phát triển phải chứng minh họ không gây hại cho cộng đồng. Lá thư của luật sư Kathryn Pettit nêu rõ rằng tác động giao thông cộng dồn từ Midway Rising và NAVWAR chưa được đánh giá toàn diện — đây là lo ngại thực chất, không phải chiêu trò pháp lý vặt vãnh.
Nhưng ở phía ngược lại, California đang trong khủng hoảng nhà ở nghiêm trọng. San Diego cần hàng chục nghìn đơn vị mới. Midway Rising hứa hẹn hàng nghìn căn, gồm nhà ở giá rẻ trên đất công đang bỏ không. Sự căng thẳng giữa bảo vệ môi trường và giải quyết khủng hoảng nhà ở là bài toán chính sách không có đáp án dễ. Tuy nhiên, cách giải quyết bằng cách vô hiệu hóa luật thay vì cải thiện quy trình sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm cho mọi dự án về sau.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tại Nam California — đặc biệt những ai đang thuê nhà hoặc tìm mua nhà ở khu vực San Diego và vùng lân cận — có lý do để theo dõi Midway Rising sát sao. Dự án hứa hẹn hàng nghìn đơn vị nhà ở, trong đó có nhà giá rẻ, trên vùng đất công gần trung tâm thành phố. Đối với các gia đình người Việt thế hệ đầu đang chịu áp lực tiền thuê leo thang, bất kỳ nguồn cung mới nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng giảm nhiệt cho toàn thị trường.
Ngoài ra, nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California nên chú ý: nếu SB-958 thông qua và tạo tiền lệ miễn CEQA cho các dự án tương tự, các khu vực khác có thể theo sau — mở ra cơ hội lẫn rủi ro quy hoạch mới trong khu vực.