Những người ủng hộ đề xuất đánh thuế tỷ phú tại California hôm nay tuyên bố đã thu được hơn 1,5 triệu chữ ký — vượt mức 870.000 chữ ký cần thiết để đưa nội dung này lên lá phiếu vào tháng 11/2026. Theo nội dung đề xuất, tỷ phú đang cư trú tại California tính đến ngày 1/1 năm nay sẽ bị đánh thuế một lần 5% trên tổng tài sản, bao gồm cổ phiếu, tác phẩm nghệ thuật, doanh nghiệp và sở hữu trí tuệ. Khoản thu này nhằm bù đắp ngân sách y tế cho người thu nhập thấp sau khi Tổng thống Trump cắt giảm tài trợ liên bang. Thống đốc Gavin Newsom phản đối đề xuất này, trong khi các tỷ phú công nghệ — gồm lãnh đạo cũ và hiện tại của Google, DoorDash, Reddit, LinkedIn và Facebook — đã rót tiền lớn vào chiến dịch chống lại nó. Theo thông tin được công bố, Sergey Brin của Alphabet đã quyên góp ít nhất 45 triệu USD cho một Super PAC (quỹ vận động chính trị độc lập) nhằm ngăn chặn đề xuất này.
Phân Tích
California hiện có số tỷ phú nhiều hơn bất kỳ bang nào khác, và gần một nửa doanh thu thuế thu nhập cá nhân của bang — xương sống của ngân sách gần 350 tỷ USD — đến từ 1% người có thu nhập cao nhất. Đó là lý do vì sao đề xuất này không đơn thuần là bài toán thuế, mà là một cuộc thử nghiệm chính trị nguy hiểm cho chính Gavin Newsom.
Newsom đang kẹt giữa hai lực: cánh tiến bộ của đảng Dân chủ — với Bernie Sanders đứng đầu — muốn ông phải chọn phe, trong khi liên minh tài phiệt Thung lũng Silicon đang mở hầu bao để đánh bại luật. Nếu đề xuất lọt vào lá phiếu và thông qua, ông phải đối mặt với khả năng tỷ phú rời bang thực sự — các nhà phân tích cảnh báo điều này có thể khiến bang mất hàng trăm triệu USD thuế. Nếu đề xuất bị đánh bại, ông bị xem là tay sai tỷ phú ngay trước thềm cuộc đua Tổng thống 2028.
Nhà khoa học chính trị Jack Pitney từ Đại học Claremont McKenna nhận định con đường tranh cử Tổng thống của Newsom "sẽ không dễ dàng" — đặc biệt khi bang đang thâm hụt ngân sách và ông không thể vừa lòng cả hai phía. Đây là bài kiểm tra thực sự đầu tiên cho thương hiệu chính trị của ông ở cấp quốc gia.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng gốc Việt tại California sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp nếu đề xuất này thông qua vào tháng 11/2026.
Thứ nhất, kỹ sư và lập trình viên gốc Việt tại Thung lũng Silicon — đặc biệt những người đang nắm giữ cổ phiếu và quyền chọn cổ phiếu (stock options) tại các công ty lớn — cần theo dõi sát động thái của giới tỷ phú công nghệ. Nếu làn sóng di dời doanh nghiệp xảy ra, trung tâm tuyển dụng tại Thung lũng Silicon có thể bị thu hẹp, ảnh hưởng đến hàng chục nghìn vị trí việc làm mà cộng đồng gốc Việt đang chiếm tỷ lệ đáng kể.
Thứ hai, người cao tuổi tị nạn thế hệ đầu (thế hệ 1) sống tại Nam California và Quận Cam đang phụ thuộc vào Medi-Cal — chương trình Medicaid của bang. Thuế này được thiết kế để bảo vệ đúng nguồn tài trợ y tế mà nhóm này cần nhất sau các đợt cắt giảm liên bang của chính quyền Trump.