Hồ sơ Trump v. Barbara đang chờ SCOTUS xét xử, và một kho lưu trữ báo chí ít được chú ý đang trở thành bằng chứng lịch sử quan trọng. Từ cuối thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20, hàng chục tờ báo địa phương trên khắp nước Mỹ — từ Buffalo, New York đến Tecumseh, Oklahoma, từ Spokane, Washington đến Minneapolis — đã trả lời dứt khoát cùng một câu hỏi: con cái sinh ra trên đất Mỹ, dù cha mẹ chưa nhập tịch, đều là công dân Mỹ. Năm 1904, tờ County Democrat ở Tecumseh viết thẳng: "Việc cha mẹ có được nhập tịch hay không không có ý nghĩa gì." Năm 1940, trợ lý giám đốc sở di trú Minneapolis trích dẫn Tu chính án thứ 14 để khẳng định lại điều tương tự. Chính quyền Trump hiện đang thách thức một sự đồng thuận đã ăn sâu vào văn hóa và luật pháp Mỹ suốt hơn một thế kỷ.
Phân Tích
Lần cuối cùng quyền công dân theo nơi sinh bị đặt dấu hỏi nghiêm túc ở cấp liên bang là trước khi Tu chính án thứ 14 được thông qua năm 1868 — gần 160 năm trước.
Điều đáng chú ý trong hồ sơ báo chí này không phải là nội dung pháp lý, mà là tính chất bình thường của nó. Các tờ báo không tranh luận — họ trả lời như thể đây là kiến thức phổ thông, ngang hàng với câu hỏi "phụ nữ có nhiều xương sườn hơn đàn ông không?" Điều đó phản ánh một sự đồng thuận xã hội sâu rộng, không chỉ là quan điểm của giới luật gia.
Chính quyền Trump lập luận rằng cụm từ "subject to the jurisdiction thereof" (thuộc thẩm quyền của Mỹ) trong Tu chính án thứ 14 có thể được diễn giải để loại trừ con của người nhập cư không có giấy tờ. Nhưng lịch sử báo chí đại chúng cho thấy không có thế hệ biên tập viên hay độc giả nào trong suốt một thế kỷ từng hiểu Tu chính án theo cách đó.
Hệ quả lớn nhất của vụ kiện này không nằm ở phán quyết đơn lẻ, mà ở tiền lệ: nếu SCOTUS đồng ý với chính quyền, hàng trăm nghìn người sinh ra tại Mỹ sẽ phải chứng minh lại tư cách công dân của mình — một thay đổi hành chính và pháp lý chưa từng có trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại Mỹ chịu tác động trực tiếp nhất nếu SCOTUS lật ngược quyền công dân theo nơi sinh.
Thứ nhất, con cái của những người cầm visa H-1B hoặc đang chờ thẻ xanh — tập trung đông ở Thung lũng Silicon, Austin và Seattle — hiện được tính là công dân Mỹ ngay khi sinh ra. Nếu phán quyết thay đổi, tình trạng pháp lý của những đứa trẻ này sẽ phụ thuộc vào hồ sơ di trú của cha mẹ, tức là chúng có thể trở thành người không quốc tịch trong khi cha mẹ vẫn đang trong hàng chờ thẻ xanh — có thể kéo dài 10 đến 20 năm với công dân Việt Nam do hạn mức visa.
Thứ hai, người cao tuổi tị nạn thế hệ thứ nhất tại Little Saigon, Orange County và Houston — những người chưa nhập tịch — có con sinh ra tại Mỹ trong thập niên 1980 đến 1990. Tuy nhiên nhóm này ít rủi ro hơn vì các trường hợp sinh trước khi có lệnh hành pháp của Trump sẽ được bảo vệ theo nguyên tắc hồi tố.