Công ty liên doanh Vũng Tàu Paradise hiện nợ gần 2.095 tỉ đồng tiền thuế và phạt nộp chậm — đứng đầu danh sách nợ thuế tại TP.HCM sau khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập vào thành phố này. Dự án khu du lịch rộng 220ha tại phường Tam Thắng có vốn đầu tư đăng ký gần 100 triệu USD, trong đó phía Đài Loan (Công ty Paradise Development and Investment) góp 75% vốn, phía Việt Nam góp 25% bằng quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, vốn thực tế góp vào chỉ đạt khoảng 26,5 triệu USD — tương đương 57% cam kết. Dự án hoạt động kém hiệu quả suốt 25 năm, lỗ lũy kế hơn 87 tỉ đồng tính đến tháng 12/2017, với khoảng 80% doanh thu đến từ sân golf. Đứng thứ hai là Xuyên Việt Oil nợ hơn 1.978 tỉ đồng, thứ ba là Golden Hill nợ gần 1.660 tỉ đồng.
Dự án hoạt động kém hiệu quả suốt 25 năm, lỗ lũy kế hơn 87 tỉ đồng tính đến tháng 12/2017, với khoảng 80% doanh thu đến từ sân golf.
Phân Tích
Khoản nợ thuế gần 2.100 tỉ đồng của Vũng Tàu Paradise không phải tai nạn tài chính — đây là kết quả tất yếu của một liên doanh nước ngoài được cấp phép trên khu đất vàng nhưng không bao giờ được quản trị nghiêm túc.
Vốn góp thực tế chỉ đạt 57% cam kết, 80ha trong tổng số 220ha bị bỏ hoang suốt nhiều năm, và tranh chấp nội bộ giữa bên Đài Loan và bên nhà nước Việt Nam kéo dài không giải quyết được. Mô hình liên doanh nước ngoài — doanh nghiệp nhà nước kiểu này từng rất phổ biến ở Việt Nam thập niên 1990, khi thiếu cơ chế kiểm soát vốn góp và trách nhiệm giải trình.
Vấn đề thuế đất là điểm mấu chốt: cơ quan thuế tính phí thuê đất trên toàn bộ 220ha, trong khi liên doanh chỉ sử dụng thực tế khoảng 140ha. Tranh chấp này chưa được giải quyết dứt khoát, khiến tiền phạt tích lũy năm này qua năm khác.
Việc sáp nhập Bà Rịa - Vũng Tàu vào TP.HCM đẩy khoản nợ này lên đầu danh sách của thành phố — tạo áp lực chính trị buộc chính quyền TP.HCM phải xử lý dứt điểm. Nhưng với dự án đã hết hạn từ tháng 6/2018 và quyết định thu hồi đất từ năm 2016 vẫn chưa thực thi hoàn toàn, đây là bài toán pháp lý phức tạp, nhất là khi có yếu tố nhà đầu tư nước ngoài từ Đài Loan.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm người Việt tại Mỹ cần theo dõi sát vụ này.
Thứ nhất, nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California và Houston — những người đang cân nhắc rót vốn vào các dự án resort hoặc khu du lịch ven biển tại Việt Nam. Vụ Vũng Tàu Paradise cho thấy rủi ro cụ thể: vốn góp không đủ, tranh chấp pháp lý kéo dài hàng chục năm, và tiền phạt thuế có thể vượt xa giá trị tài sản gốc. Khoản nợ 2.100 tỉ đồng từ một dự án chỉ trị giá 100 triệu USD lúc khởi đầu là cảnh báo thực tế.
Thứ hai, người gửi kiều hối hàng tháng về cho thân nhân tại Bà Rịa - Vũng Tàu — vùng vừa sáp nhập vào TP.HCM. Quá trình tái cơ cấu hành chính và xử lý nợ thuế tồn đọng tại khu vực này có thể ảnh hưởng đến tiến độ cấp phép xây dựng và giá trị bất động sản địa phương trong 12 đến 24 tháng tới.