California đang trả mức giá xăng cao nhất cả nước — trung bình 6,15 USD mỗi gallon trong tuần này, theo CalMatters, sau 11 tuần kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra và cú sốc năng lượng toàn cầu lan rộng. Theo Siva Gunda, phó chủ tịch Ủy ban Năng lượng California, tiểu bang có thể dự báo nguồn cung xăng dầu ổn định đến khoảng giữa tháng 6/2026 — nhưng sau đó, chi phí mua dầu sẽ tăng đáng kể vì California phải cạnh tranh đấu giá với thị trường châu Á và các nơi khác trên thế giới. Để phòng ngừa, California đang đàm phán hợp đồng cung cấp dài hạn với các nhà máy lọc dầu châu Á. Theo kinh tế gia Severin Borenstein của UC Berkeley, nếu eo biển Hormuz đóng cửa thêm 60 ngày, giá dầu thô có thể tăng thêm 40 đến 80 USD mỗi thùng — tương đương 1 USD mỗi gallon tại trạm xăng. Ông Borenstein cảnh báo: "Chúng ta đang chạy trên thời gian vay mượn.
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng tiểu bang đang phải đối mặt với những rủi ro năng lượng lớn: Chúng ta đang chạy trên thời gian vay mượn.
Phân Tích
Chính sách năng lượng California đang đứng trước nghịch lý do chính mình tạo ra — và cuộc chiến Iran chỉ là chất xúc tác, không phải nguyên nhân gốc rễ.
Tiểu bang đã đẩy mạnh đóng cửa các nhà máy lọc dầu trong nước để đạt mục tiêu khí hậu, nhưng lại chưa xây dựng đủ hạ tầng cảng biển, đường ống và kho chứa để hấp thụ lượng nhập khẩu thay thế. Kết quả: khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, California không có đủ đệm giảm sốc. Theo số liệu được trình bày tại phiên điều trần Hội đồng Lập pháp, tiểu bang đã đáp ứng khoảng 20% nhu cầu nhiên liệu qua nhập khẩu trong năm trước chiến tranh — con số dự kiến sẽ tăng tiếp.
Hai trường phái đang đối đầu nhau tại Sacramento: các nhà kinh tế năng lượng như Borenstein và Mahoney lập luận rằng nhập khẩu tăng cường cạnh tranh và hạ giá dài hạn — còn ngành dầu khí, qua Western States Petroleum Association, cảnh báo rằng phụ thuộc vào nhập khẩu chuyên biệt (do yêu cầu pha chế xăng đặc thù của California) là con dao hai lưỡi trong khủng hoảng.
Cả hai bên đều đúng một phần. Nhưng người tiêu dùng — đặc biệt là lao động thu nhập thấp không thể mua xe điện — đang gánh chi phí của cuộc tranh luận này ngay bây giờ, không phải sau này. Kế hoạch trợ cấp xe điện mới của Thống đốc Newsom có thể giúp được nhóm trung lưu, nhưng ít có tác dụng với những ai đang phải chọn giữa đổ xăng và trả tiền thuê nhà.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng gốc Việt tại Nam California chịu tác động trực tiếp và cụ thể nhất.
Thứ nhất, các chủ doanh nghiệp nhỏ gốc Việt — bao gồm chủ nhà hàng, tiệm thực phẩm và doanh nghiệp giao hàng — tại Quận Cam và vùng Little Sài Gòn phụ thuộc nhiều vào xe tải và xe giao hàng chạy xăng. Khi giá xăng vượt 6,15 USD mỗi gallon và có thể đạt 6,50 USD đến 7 USD trong những tuần tới, chi phí vận hành leo thang trực tiếp vào biên lợi nhuận vốn đã mỏng.
Thứ hai, người cao tuổi tị nạn thế hệ thứ nhất — đặc biệt những người sống ở các khu vực ngoại ô không có giao thông công cộng như Garden Grove hay Westminster — không có lựa chọn thay thế xe hơi chạy xăng. Với thu nhập cố định từ an sinh xã hội hoặc trợ cấp SSI, mức tăng 1 USD mỗi gallon dự kiến từ nay đến tháng 8/2026 có thể chiếm thêm vài trăm USD mỗi tháng từ ngân sách gia đình vốn eo hẹp.