Theo KQED, cử tri Oakland vừa bác bỏ Measure E — sắc thuế bất động sản $192 mỗi năm — với khoảng 54% phiếu chống, đặt thành phố trước nguy cơ cắt giảm thêm dịch vụ công. Thị trưởng Sheng Thao từng kỳ vọng khoản thuế này tạo ra khoảng 34 triệu USD mỗi năm để thay thế xe cứu hỏa lỗi thời, duy trì 190 chỗ tạm trú khẩn cấp, và tuyển 22 cảnh sát mới. Chủ tịch Hội đồng Thành phố Kevin Jenkins cho rằng cử tri đã gửi thông điệp rõ ràng rằng họ muốn thành phố quản lý hiệu quả hơn với ngân sách hiện có. Oakland vốn đang thâm hụt ngân sách cơ cấu, mất thêm ít nhất 24 triệu USD tài trợ liên bang từ chính quyền Trump và 5 triệu USD ngân sách tiểu bang cho người vô gia cư. Không có Measure E, thành phố còn có thể vi phạm điều khoản của Measure NN — đe dọa khoản thu khoảng 47 triệu USD mỗi năm cho an toàn công cộng.
Đọc toàn bộ bài tường thuật gốc của KQED tại liên kết nguồn bên dưới.
Oakland mất Measure E không chỉ là mất tiền — đó là mất niềm tin, và niềm tin mới là thứ khó lấy lại nhất.
Phân Tích
Oakland đang chứng kiến hậu quả của nhiều năm quản lý tài chính yếu kém tích lũy thành khủng hoảng niềm tin — và Measure E chính là nạn nhân của di sản đó.
Năm 2024, thành phố lỡ 63 triệu USD doanh thu kỳ vọng từ thương vụ bán Oakland Coliseum không thành, buộc phải đóng cửa một số trạm cứu hỏa và sa thải nhân viên. Thương vụ đó vẫn chưa kết thúc. Vết thương niềm tin chưa lành thì Measure E lại tới — cử tri đơn giản là không tin thành phố sẽ dùng tiền đúng chỗ.
Nguy hiểm hơn là hiệu ứng domino: không tuyển đủ 700 cảnh sát theo quy định của Measure NN, Oakland có thể mất quyền thu khoảng 47 triệu USD mỗi năm từ sắc thuế an toàn công cộng này. Hội đồng thành phố đang tính bỏ phiếu tuyên bố "tình trạng khẩn cấp tài khóa" (fiscal necessity) để vượt điều khoản đó — một biện pháp mang tính kỹ thuật pháp lý, không phải giải pháp bền vững.
Giáo sư tài chính Joshua Rauh từ Đại học Stanford nhận định kết quả này phản ánh xu hướng toàn tiểu bang: cử tri đang từ chối tăng thuế kể cả khi dịch vụ công xuống cấp — tín hiệu cho thấy mô hình quản trị đô thị dựa vào thuế địa phương đang đến giới hạn.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tại Oakland và vùng East Bay — tập trung ở các khu như Eastlake, Fruitvale và San Antonio — sẽ cảm nhận trực tiếp hậu quả từ việc Measure E thất bại, qua hai cơ chế cụ thể và có thể đo lường.
Thứ nhất là vấn đề an toàn công cộng và phản ứng khẩn cấp. Theo KQED, xe cứu hỏa của Sở Cứu hỏa Oakland có tuổi thọ gấp ba lần mức khuyến cáo, và Measure E lẽ ra đã thay thế 5 xe cứu hỏa, 2 xe thang và 2 xe cấp cứu đang ở tình trạng nguy hiểm có thể hỏng bất cứ lúc nào. Trong các khu dân cư đông người Việt — nơi có nhiều hộ kinh doanh nhỏ, tiệm nail, nhà hàng, và nhà ở mật độ cao — thời gian phản ứng của lực lượng cứu hỏa có ý nghĩa sống còn. Thiếu nguồn thu từ Measure E đồng nghĩa với việc thiếu 22 cảnh sát tân tuyển và 10 nhân viên ngăn chặn bạo lực (violence interrupters) — hai nhóm trực tiếp ảnh hưởng đến mức độ an toàn trên đường phố.
Thứ hai là rủi ro cho người cao tuổi tị nạn thế hệ thứ nhất. Measure E lẽ ra duy trì 190 chỗ tạm trú khẩn cấp đang bị cắt vào mùa hè năm 2026 do tiểu bang cắt tài trợ. Khi chỗ trú ẩn khẩn cấp biến mất, sức ép lên các dịch vụ xã hội cộng đồng — bao gồm các tổ chức phi lợi nhuận phục vụ người cao tuổi gốc Á và người Việt — sẽ tăng lên đáng kể. Oakland đồng thời đã mất ít nhất 24 triệu USD tài trợ liên bang từ chính quyền Trump và 5 triệu USD ngân sách tiểu bang cho người vô gia cư — trong bối cảnh ngân sách thành phố thiếu hụt 40 triệu USD so với kế hoạch đã phê duyệt.
Về trung hạn, sắc thuế Measure NN — thu khoảng 47 triệu USD mỗi năm cho an toàn công cộng — có điều khoản đình chỉ thu nếu thành phố không ngân sách hóa tối thiểu 700 cảnh sát. Hiện tại Oakland chỉ có 678 vị trí cảnh sát trong ngân sách, trong đó 68 vị trí bỏ trống. Nếu Hội đồng Thành phố không thông qua được tuyên bố fiscal necessity, Oakland có thể mất thêm 47 triệu USD nữa — một kịch bản mà theo giáo sư Rauh của Stanford sẽ đẩy thành phố vào vòng xoáy suy giảm dịch vụ sâu hơn nữa, tác động trực tiếp đến chất lượng sống của mọi cư dân, bao gồm cộng đồng người Việt đang sinh sống và kinh doanh tại East Bay.
- [1]ww2.kqed.org