Hôm thứ Hai (23/2), Mỹ cáo buộc Trung Quốc đang tăng mạnh kho vũ khí hạt nhân và tiến hành thử nghiệm hạt nhân bí mật. Washington yêu cầu Bắc Kinh tham gia đàm phán hiệp ước kiểm soát vũ khí tương lai.
Christopher Yeaw, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí, phát biểu tại Geneva rằng Trung Quốc đã "mở rộng khổng lồ" kho vũ khí hạt nhân mà không có minh bạch. Ông dự đoán Trung Quốc có thể đạt ngang bằng với Mỹ trong bốn hoặc năm năm tới.
Cả Nga và Mỹ đều có hơn 5.000 đầu đạn hạt nhân. Trung Quốc từ chối tham gia đàm phán hiệp ước ba bên. Hiệp ước New START giữa Mỹ-Nga đã hết hạn đầu tháng này.
Phân Tích
Tuyên bố của Washington đến đúng thời điểm hiệp ước New START sụp đổ, chấm dứt khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân duy nhất còn lại giữa hai cường quốc từng đối đầu trong Chiến tranh Lạnh. Giờ đây, không còn giới hạn nào ràng buộc Moscow hay Washington về số lượng đầu đạn triển khai.
Nhưng điểm mới là Mỹ đang cố biến Trung Quốc thành tâm điểm của câu chuyện. Cáo buộc "mở rộng khổng lồ" và "không minh bạch" nhắm thẳng vào Bắc Kinh, biến họ thành lý do chính đáng cho việc Washington từ bỏ New START để tìm kiếm "thỏa thuận tốt hơn". Đây là chiêu cũ: đổ lỗi cho bên thứ ba để thoát khỏi một hiệp ước đang gò bó mình.
Trung Quốc từ lâu đã bác bỏ mọi áp lực tham gia đàm phán ba bên. Lý do đơn giản: kho vũ khí hạt nhân của họ vẫn nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga. Nhóm ICAN ước tính Trung Quốc có khoảng 500 đầu đạn, trong khi Mỹ-Nga mỗi bên hơn 5.000. Yêu cầu Bắc Kinh ngồi cùng bàn ngay bây giờ giống như bắt người có 10% tài sản phải chịu cùng quy tắc với những kẻ nắm 90%.
Dự đoán "ngang bằng trong bốn-năm năm" của Yeaw mơ hồ và thiếu cơ sở. Ngang bằng về gì? Tổng số đầu đạn? Đầu đạn triển khai? Công nghệ? Ông không làm rõ. Đây là kiểu ngôn ngữ mập mờ để tạo cảm giác nguy hiểm cấp bách nhưng không cần chứng minh.
Thực tế là thế giới đang lao vào một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới. New START đã chết. Mỹ đổ lỗi cho Trung Quốc. Trung Quốc từ chối đàm phán. Nga thì đã rút khỏi hiệp ước từ năm ngoái. Ba cường quốc hạt nhân lớn nhất đang xây dựng kho vũ khí không giới hạn, không kiểm tra, không minh bạch. Đây chính xác là cách thế giới trượt vào thảm họa trong thế kỷ trước.