Chứng khoán Mỹ lao dốc hôm thứ Sáu khi Wall Street tiếp tục trừng phạt các công ty có thể thất bại trong cuộc cách mạng AI. S&P 500 giảm 0,4%, Dow Jones rớt 521 điểm (1,1%), Nasdaq lao dốc 0,9%. Block thông báo cắt giảm gần một nửa nhân lực do công cụ AI thay thế lao động, khiến cổ phiếu công ty này tăng vọt 16,8%. Nvidia giảm 4,2% bất chấp báo cáo lợi nhuận tích cực. Giá dầu thô Mỹ tăng 2,8% lên $67,02/thùng do căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Báo cáo lạm phát bán buôn tháng trước tăng 2,9%, cao hơn nhiều so với dự báo 1,6%, gây áp lực lên Fed trong việc cắt giảm lãi suất.
Phân Tích
Thị trường chứng khoán Mỹ đang chứng kiến một làn sóng bán tháo mới, lần này không phải do suy thoái kinh tế hay khủng hoảng ngân hàng, mà do nỗi sợ hãi về sự thay thế công nghệ. Tuyên bố của Jack Dorsey - đồng sáng lập Twitter và chủ tịch Block - về việc cắt giảm hơn 4.000 việc làm nhờ AI là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy cuộc cách mạng này đang diễn ra nhanh như thế nào.
Điều đáng chú ý là Block không cắt giảm nhân sự vì kinh doanh thua lỗ. Ngược lại, 2025 được coi là năm mạnh mẽ của công ty. Dorsey cắt giảm vì AI cho phép một đội ngũ nhỏ hơn nhiều làm được nhiều việc hơn và làm tốt hơn. Ông còn cảnh báo rằng phần lớn công ty sẽ đi đến kết luận tương tự trong vòng một năm tới.
Phản ứng của thị trường cho thấy sự phân cực rõ rệt. Cổ phiếu Block tăng vọt 16,8% - nhà đầu tư thưởng cho công ty vì cắt giảm chi phí và tăng hiệu quả. Nhưng các công ty phần mềm khác như Salesforce lại bị bán tháo vì lo ngại họ sẽ là nạn nhân tiếp theo của AI. Ngay cả Nvidia - công ty đang hưởng lợi trực tiếp từ cơn sốt AI - cũng giảm 4,2% vì nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu các gã khổng lồ như Amazon và Alphabet có thể thu hồi được hàng tỷ đô la đã đổ vào AI hay không.
Các công ty đầu tư tư nhân như Apollo Global Management và Blue Owl Capital - những đơn vị đã cho vay hàng tỷ đô la cho các công ty phần mềm - cũng chịu đòn nặng nề, giảm lần lượt 8,6% và 6%. Nếu các công ty phần mềm này không trụ được trước làn sóng AI, các khoản vay sẽ trở thành nợ xấu.
Thêm vào đó, báo cáo lạm phát bán buôn tăng 2,9% - gần gấp đôi dự báo - đã dập tắt hy vọng Fed sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Trong khi đó, giá dầu tăng vọt do căng thẳng Mỹ-Iran gia tăng, với hạm đội quân sự Mỹ tập trung đông đảo ở Trung Đông. Bất kỳ xung đột nào cũng có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu và đẩy giá lên cao hơn nữa.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Mỹ gốc Việt làm việc trong ngành công nghệ - đặc biệt tại Thung lũng Silicon và các trung tâm tech khác - đang đối mặt với áp lực việc làm gia tăng. Các kỹ sư phần mềm, nhân viên marketing và vận hành trong các công ty software cần chuẩn bị cho khả năng tái cơ cấu tương tự Block. Những người đang nắm giữ cổ phiếu công nghệ trong danh mục 401(k) hoặc đầu tư cá nhân cũng chứng kiến giá trị tài sản giảm mạnh. Đối với các chủ doanh nghiệp nhỏ người Việt, giá dầu tăng có thể đẩy chi phí vận chuyển và nguyên liệu lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong bối cảnh lạm phát vẫn chưa hạ nhiệt.