Block sa thải 40% nhân viên, CEO Jack Dorsey nói AI đã thay đổi cách xây dựng công ty

Block, tập đoàn fintech do Jack Dorsey sáng lập, sẽ cắt giảm gần một nửa lực lượng lao động — hơn 4.000 việc làm từ tổng số 10.000 nhân viên. Cổ phiếu công ty thanh toán này tăng vọt hơn 25% sau giờ giao dịch hôm thứ Năm. Dorsey viết trong thư gửi cổ đông rằng các công cụ AI đã thay đổi ý nghĩa của việc xây dựng và điều hành công ty. "Một đội ngũ nhỏ hơn đáng kể, sử dụng các công cụ chúng tôi đang xây dựng, có thể làm được nhiều hơn và làm tốt hơn", ông nói. Dorsey là một trong những CEO Thung lũng Silicon đầu tiên công khai gắn đợt sa thải lớn với khả năng AI thay thế lao động con người.

Động thái của Block đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc tranh luận về AI và việc làm. Trong khi nhiều công ty tech vẫn né tránh việc nói thẳng — Amazon vừa sa thải 30.000 người nhưng cố gạt sang một bên yếu tố AI — Jack Dorsey lại chọn cách đối mặt trực diện. Ông không che giấu: AI đã làm thay đổi phương trình kinh doanh, và những công ty không nhận ra điều này sẽ bị tụt lại phía sau.

Điều đáng chú ý không phải là con số 4.000 người mất việc, mà là cách Dorsey biện minh cho quyết định. Ông không nói về "tái cơ cấu" hay "tối ưu hóa hiệu suất" — những từ ngữ mà giới CEO thường dùng để che đậy. Thay vào đó, ông nói rõ: đội ngũ nhỏ hơn với công cụ AI có thể làm tốt hơn đội ngũ lớn hơn không có AI. Đây là tín hiệu mạnh mẽ nhất từ Thung lũng Silicon về việc AI không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là lực lượng thay thế.

Cổ phiếu tăng 25% cho thấy Wall Street đang thưởng cho những công ty dám cắt giảm mạnh. Nhà đầu tư đặt cược rằng chi phí thấp hơn và năng suất cao hơn nhờ AI sẽ đem lại lợi nhuận lớn. Nhưng đây cũng là dấu hiệu của một làn sóng sa thải sắp tới. Dorsey tuyên bố "phần lớn các công ty" sẽ đi theo con đường này trong vòng một năm tới.

Câu hỏi lớn hơn: những việc làm nào an toàn? Dorsey không nói cụ thể AI thay thế vai trò nào tại Block, nhưng CEO Amazon Andy Jassy đã cảnh báo trước đó rằng các vị trí white-collar sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nếu dự đoán của Dorsey đúng, 2026 sẽ là năm mà hàng trăm nghìn nhân viên văn phòng — từ kế toán, nhân sự, marketing đến phân tích dữ liệu — phải đối mặt với câu hỏi: liệu công việc của tôi có thể được AI làm tốt hơn không?

Cộng đồng người Việt làm việc trong ngành tech — đặc biệt là các vị trí kỹ sư phần mềm, product manager, và data analyst tại các công ty fintech hay startup thanh toán — cần theo dõi sát xu hướng này. Nếu làn sóng sa thải "vì AI" lan rộng như dự đoán của Dorsey, thị trường việc làm tech sẽ chuyển từ "war for talent" sang "war for survival". Các kỹ năng làm việc với AI tools, prompt engineering, và khả năng tích hợp AI vào quy trình sẽ trở thành yếu tố phân biệt giữa người được giữ lại và người bị thay thế.