Iran gợi ý sẵn sàng đàm phán sau khi Mỹ-Israel sát hại lãnh tụ tối cao Khamenei
Một quan chức Nhà Trắng tiết lộ hôm Chủ nhật rằng "lãnh đạo tiềm năng mới" của Iran đã gợi ý sẵn sàng đàm phán với Mỹ. Điều này xảy ra sau khi không quân Mỹ-Israel tấn công giết chết Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao Iran. Tổng thống Trump nói ông "cuối cùng" sẵn sàng đàm phán nhưng hiện tại chiến dịch quân sự "vẫn tiếp tục không ngừng nghỉ". Quan chức này không tiết lộ ai là lãnh đạo tiềm năng mới của Iran. CIA đã theo dõi di chuyển của Khamenei trong nhiều tháng và chia sẻ thông tin với Israel để lên kế hoạch không kích. Máy bay ném bom tàng hình B-2 đã tấn công cơ sở tên lửa đạn đạo Iran. Ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong chiến dịch.
Phân Tích Saigon Sentinel
Cái chết của Khamenei – người cầm quyền Iran 35 năm – là bước leo thang chưa từng có trong chính sách Trung Đông của Trump. Không giống các tổng thống trước, Trump đã đồng ý trực tiếp tham gia không kích sát hại nguyên thủ một quốc gia có chủ quyền, vượt xa vụ ám sát tướng Qasem Soleimani năm 2020.
Những tuyên bố về "lãnh đạo tiềm năng mới" sẵn sàng đàm phán nghe có vẻ lạc quan nhưng thiếu chi tiết cụ thể. Ai đang nắm quyền ở Tehran? Họ liên lạc qua kênh nào? Mỹ từng mắc sai lầm tương tự ở Iraq và Libya – lật đổ chế độ mà không có kế hoạch rõ ràng cho giai đoạn sau.
Việc CIA theo dõi Khamenei trong nhiều tháng cho thấy đây không phải hành động bột phát. Nhưng lý do Trump đưa ra – ngăn chặn tên lửa đạn đạo xuyên lục địa – lại mâu thuẫn với đánh giá của chính Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ. Báo cáo năm ngoái nói Iran chỉ có thể phát triển tên lửa loại này vào năm 2035 "nếu Tehran quyết định theo đuổi khả năng này". Vậy mối đe dọa trước mắt thực sự là gì?
Ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và năm người bị thương nặng là cái giá đầu tiên. Thượng nghị sĩ Mark Warner – Dân chủ – đặt đúng câu hỏi: "OK, tiếp theo là gì?" Trump có kế hoạch dài hạn hay chỉ phản ứng theo bản năng?
Lịch sử cho thấy thay đổi chế độ ở Trung Đông thường dẫn đến hỗn loạn kéo dài. Iran không phải Iraq hay Libya – đây là quốc gia 90 triệu dân với bộ máy nhà nước phức tạp và ảnh hưởng rộng khắp khu vực qua các lực lượng ủy nhiệm ở Lebanon, Syria, Iraq, Yemen. Không có Khamenei không có nghĩa là không có Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hay hệ thống giáo sĩ cứng rắn.
Trump tuyên bố "America First" nhưng lại kéo Mỹ sâu vào một cuộc xung đột mở có thể lan rộng. Không gian bay ở Trung Đông đã đóng cửa, du khách mắc kẹt khắp nơi. Nguy cơ Iran trả đũa – qua các đồng minh hoặc tấn công mạng – vẫn rất cao.