Định Đi Disney World, Mẹ Con Colombia Bị Giam 4 Tháng Ở Texas

Một bé gái 9 tuổi người Colombia và mẹ đã lên kế hoạch đến Disney World ăn Halloween — thay vào đó, họ bị giam suốt bốn tháng tại trung tâm giam giữ gia đình nhập cư ở Dilley, Texas. Maria Antonia Guerra Montoya và mẹ là Maria Alejandra Montoya bị chặn lại ngay khi đến sân bay quốc tế Miami hôm 2 tháng 10. Nhân viên di trú thẩm vấn hai mẹ con ở hai phòng riêng biệt trong nhiều giờ, rồi đưa họ đến Dilley — nơi đang giam hơn 3.500 người, một nửa là trẻ em. Câu chuyện được ProPublica đưa tin dựa trên các cuộc phỏng vấn và thư tay của các em nhỏ trong trại giam.

Đây không phải câu chuyện về một vụ vi phạm luật nhập cư nghiêm trọng. Đây là câu chuyện về một đứa bé 9 tuổi cầm trong tay vali nhồi đầy bộ đồ hóa trang Cruella de Vil, và kết thúc bằng bốn tháng trong trại giam.

Maria Antonia không phải người không có giấy tờ. Em có visa du lịch hợp lệ. Mẹ em đang trong quá trình xin thẻ xanh — đã kết hôn với công dân Mỹ, đang làm đúng thủ tục. Ấy vậy mà cả hai vẫn bị tách ra thẩm vấn, điện thoại bị tịch thu, rồi bị đưa lên máy bay đến Texas — không có giải thích rõ ràng, không có cơ hội liên lạc với người thân đang chờ ở sân bay.

Cái chi tiết đáng chú ý nhất trong bài của ProPublica: Maria Antonia nghe lỏm nhân viên di trú nói rằng nếu em 10 tuổi, họ có thể tách em ra khỏi mẹ. Một đứa bé học tiếng Anh ở trường tư Medellin, hiểu đủ để nhận ra mình vừa thoát khỏi điều gì đó còn tệ hơn. Đó là khoảnh khắc nỗi sợ thực sự bắt đầu.

Trung tâm Dilley được chính quyền Trump mở lại đầu năm ngoái. Đây là cơ sở giam giữ gia đình nhập cư duy nhất đang hoạt động tại Mỹ. Hơn 3.500 người đã đi qua đó — một nửa là trẻ em. Câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu điều kiện trong đó có nhân đạo không, mà là tại sao những gia đình đang làm đúng quy trình pháp lý lại bị đưa vào đó ngay từ đầu.

Chính quyền Trump đang đẩy mạnh thực thi luật nhập cư theo kiểu số lượng — ai dính vào hệ thống thì xử lý trước, hỏi sau. Chính sách này tạo ra những trường hợp như Maria Antonia: không vi phạm gì nghiêm trọng, nhưng vẫn bị cuốn vào guồng máy và mắc kẹt ở đó hàng tháng trời.

Sau bốn tháng, em vẫn viết thư cho phóng viên ProPublica trên tờ giấy vở có vẽ cầu vồng và trái tim, kể rằng mình đã ngất xỉu hai lần vì ăn không đủ chất, rằng bạn bè mới quen trong trại cứ lần lượt được thả hoặc bị trục xuất trước khi em kịp thân. Cô bé gọi nơi này là "Dilleylandia" — đối lập với "Disneylandia" mà em hằng mong đến.

Cái tên đó nói lên tất cả.

Cộng đồng người Mỹ gốc Việt có vợ/chồng hoặc thân nhân đang trong diện bảo lãnh thẻ xanh — đặc biệt tại các bang như Texas, California, Virginia — nên chú ý đến vụ này. Câu chuyện cho thấy ngay cả người đang làm đúng thủ tục pháp lý cũng có thể bị giam giữ khi nhập cảnh. Những ai có người thân đang chờ phê duyệt hồ sơ di trú và dự định đến Mỹ thăm trong thời gian này cần tham khảo luật sư nhập cư trước khi đặt vé.