Hàng nghìn thủy thủ mắc kẹt trên tàu dầu khi chiến tranh Iran leo thang

Eo biển Hormuz thực tế đã đóng cửa với tàu thuyền sau khi xung đột tại Iran leo thang. Hàng nghìn thủy thủ bị kẹt trên khoảng 200 tàu chở dầu neo đậu gần Dubai và các vùng lân cận. Một thủy thủ trên tàu kể với Guardian: "Chúng tôi bất lực, chỉ biết chờ và hy vọng không có gì đánh trúng chúng tôi." Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố sẽ "thiêu rụi" bất kỳ tàu phương Tây nào cố vượt qua eo biển. Ít nhất sáu tàu bị tấn công, hai thủy thủ thiệt mạng. Khoảng 20% lượng dầu và khí đốt tự nhiên thế giới đi qua tuyến đường này mỗi ngày.

Câu chuyện về những thủy thủ mắc kẹt trên tàu dầu giữa eo biển Hormuz không chỉ là một bản tin chiến sự xa xôi. Đây là lát cắt thô nhất của một cuộc khủng hoảng toàn cầu đang diễn ra theo thời gian thực.

Hãy nhìn thẳng vào con số: khoảng 20% lượng dầu và khí đốt của cả thế giới đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Khoảng 100 tàu thông thường vượt qua đây hàng ngày. Giờ thì con số đó gần bằng không. Khi Iran tuyên bố sẽ "thiêu rụi" bất kỳ tàu phương Tây nào dám vượt qua, và khi chi phí bảo hiểm đã tăng vọt hoặc bị rút hoàn toàn, không tàu nào dám mạo hiểm. Kết quả: giá dầu và khí đốt tăng mạnh, nguy cơ lạm phát toàn cầu leo thang theo.

Nhưng phía sau những con số kinh tế đó là những con người thật. Người thủy thủ châu Âu này — ngồi dưới boong tàu, nhắn tin cho bạn bè và gia đình, lo lắng vì mẹ đang hoảng loạn ở nhà — đại diện cho hàng nghìn người đang rơi vào cùng tình cảnh. Họ không phải quân nhân. Họ là nhân viên dân sự, làm nghề vận tải hàng hải, mắc kẹt trong một cuộc chiến mà họ không có phần.

Phản ứng của chủ tàu — một đường dây hỗ trợ sức khỏe tâm thần và thông báo chung chung — nói lên nhiều điều hơn bất kỳ tuyên bố nào khác. Đó là sự phản ánh rõ ràng về việc các công ty vận tải lớn coi thủy thủ đoàn như thế nào: tài sản vận hành, không phải con người.

Tổng thư ký ITF Stephen Cotton nói đúng khi gọi thủy thủ là "vô hình". Nhưng sự vô hình đó không phải ngẫu nhiên. Đây là cấu trúc của ngành vận tải biển toàn cầu — được thiết kế để tối đa hóa lợi nhuận bằng cách đẩy rủi ro xuống người lao động cuối chuỗi.

Trump ra tối hậu thư "10 ngày" với Iran. Người thủy thủ này đã tính toán và đoán đúng rằng mình sẽ bị mắc kẹt. Đó là loại tư duy tỉnh táo, thực tế — trái hẳn với sự lạc quan thái quá của các nhà hoạch định chính sách ở Washington. Và kết quả là những người như anh ta — cùng hàng trăm đồng nghiệp Philippines, Ấn Độ, và từ khắp nơi — đang nghe tiếng máy bay quân sự và nhìn bầu trời sáng lên vì đạn pháo, trong khi cố gắng giả vờ rằng mọi thứ vẫn bình thường.

Cuộc chiến này chưa có hồi kết rõ ràng. Nhưng thủy thủ đoàn trên những chiếc tàu neo đậu ngoài khơi Dubai sẽ là những người trả giá đầu tiên — và ít được nghe đến nhất.

Ngư dân gốc Việt tại Gulf Coast (Louisiana, Texas): Cuộc khủng hoảng Hormuz đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Chi phí nhiên liệu cho tàu đánh cá tăng theo, bóp nghẹt lợi nhuận của các ngư dân vốn đã chịu áp lực từ nhiều phía. Cộng đồng ngư dân gốc Việt ở vùng duyên hải Texas và Louisiana sẽ cảm nhận trực tiếp cú tăng giá này trong những tuần tới.

Người gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng: Lạm phát do gián đoạn nguồn cung dầu khí có thể làm suy yếu sức mua của đồng USD, đồng thời đẩy chi phí sinh hoạt tại Mỹ lên cao hơn. Với những gia đình gốc Việt đang dành một phần thu nhập để gửi về quê nhà, áp lực tài chính kép này — chi tiêu trong nước tăng, kiều hối thực tế giảm giá trị — là điều đáng lo ngại.

Người cao tuổi tị nạn thế hệ 1: Nhiều cụ trong cộng đồng đã sống qua chiến tranh Việt Nam và hiểu rõ cảm giác bất lực trước bạo lực leo thang. Hình ảnh những thủy thủ mắc kẹt — không thể rời đi, không được bảo vệ đầy đủ, phụ thuộc vào may mắn — gợi lại ký ức sâu sắc. Câu chuyện này chạm đến một vết thương cũ theo cách mà nhiều bản tin chiến sự khác không làm được.