Mỹ cho phép Ấn Độ mua dầu Nga giữa lúc chiến tranh Iran leo thang

Bộ Tài chính Mỹ vừa cấp miễn trừ 30 ngày cho phép các nhà lọc dầu Ấn Độ mua lô dầu thô Nga đang mắc kẹt trên biển. Bộ trưởng Scott Bessent nói đây là biện pháp tạm thời nhằm giữ nguồn cung dầu toàn cầu không bị gián đoạn, sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Kuwait đã cắt giảm sản lượng, đẩy giá dầu tăng 5% lên trên 90 USD/thùng hôm thứ Sáu. Bộ trưởng Năng lượng Qatar cảnh báo xung đột có thể đẩy giá dầu lên 150 USD/thùng. Ấn Độ nhập khoảng 40% dầu thô qua eo biển Hormuz và chỉ có dự trữ đủ dùng khoảng 25 ngày.

Đây là một trong những nước cờ địa chính trị phức tạp nhất mà Washington phải đưa ra kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ: vừa trừng phạt Nga vì Ukraine, vừa bật đèn xanh cho Ấn Độ mua dầu Nga để tránh khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Bessent cố tình đóng khung đây là biện pháp kỹ thuật — chỉ áp dụng cho dầu "đã mắc kẹt trên biển", không cấp phép nhập khẩu mới. Nhưng về mặt thực tế, thông điệp rất rõ: khi giá dầu đe dọa phá vỡ kinh tế toàn cầu, lệnh trừng phạt Nga có thể bị gác sang một bên.

Global Witness không sai khi chỉ trích: chính Washington và Israel kích hoạt cuộc khủng hoảng này bằng các cuộc không kích vào Iran, dẫn đến phong tỏa eo biển Hormuz — rồi lại phải tháo gỡ hậu quả bằng cách bơm thêm tiền vào ngân sách chiến tranh của Kremlin. Đó là một vòng luẩn quẩn đau đầu.

Về phía Ấn Độ, New Delhi đang chơi bài rất khéo. Trước đó họ chịu áp lực từ Washington phải cắt giảm mua dầu Nga để đổi lấy thỏa thuận thương mại tạm thời và tránh thuế 25%. Bây giờ chính Washington lại chủ động gõ cửa New Delhi, xin phép cho họ mua dầu Nga. Thế cân bằng quyền lực đã dịch chuyển.

Trên thị trường, Deutsche Bank nhận định đây chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn. Nga không chắc có thể tăng sản lượng thêm. Trung Quốc đã nhập khẩu dầu thô Nga ở mức kỷ lục tháng trước — thị phần đang bị chia mỏng.

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đang buộc toàn bộ cấu trúc năng lượng thế giới phải tái định vị. Châu Âu đang cân nhắc cắt giảm thuế năng lượng. Anh xem xét can thiệp bảo vệ người tiêu dùng. Tất cả đều là phản ứng ngắn hạn trước một vấn đề có thể kéo dài nhiều tháng.

Nếu eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa và giá dầu vượt 120-150 USD/thùng, thì miễn trừ 30 ngày này sẽ không thấm vào đâu — và Washington sẽ phải đưa ra những lựa chọn còn khó chịu hơn nhiều.

Người gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng sẽ cảm nhận rõ nhất: khi giá dầu tăng mạnh, lạm phát tại Mỹ tăng theo, đồng nghĩa với chi phí sinh hoạt tăng và phần tiền dành gửi về nhà bị thu hẹp. Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, nên cú sốc giá dầu cũng sẽ tác động trực tiếp đến giá cả ở quê nhà.

Nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California, Houston và Texas cũng cần theo dõi sát: lãi suất thế chấp có thể bị đẩy lên nếu lạm phát năng lượng quay trở lại, làm chậm thị trường nhà đất vốn đã căng thẳng.

Doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa Việt Nam — đặc biệt các mặt hàng sản xuất và thực phẩm chế biến cần vận chuyển đường biển — sẽ đối mặt với chi phí logistics tăng đột biến nếu khủng hoảng eo biển Hormuz kéo dài, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng xuyên Ấn Độ Dương.