Sri Lanka sơ tán thủy thủ Iran sau khi Mỹ đánh chìm tàu chiến, 84 người thiệt mạng

Sri Lanka đã sơ tán 208 thủy thủ từ tàu hậu cần hải quân Iran IRIS Bushehr sau khi tàu này yêu cầu khẩn cấp được cập cảng. Tổng thống Anura Kumara Dissanayake xác nhận cho phép tàu cập cảng Trincomalee, một ngày sau khi tàu khu trục Iran IRIS Dena bị tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm, khiến 84 thủy thủ thiệt mạng. Bushehr báo cáo sự cố động cơ trong lúc chính phủ Sri Lanka lo ngại tàu có thể trở thành mục tiêu tấn công tiếp theo. Dissanayake nhấn mạnh: "Chúng tôi không đứng về phe nào, nhưng duy trì trung lập để cứu người". Hải quân Sri Lanka đã tìm thấy nhiều thi thể và cứu 32 người sống sót từ Dena.

Vụ tàu Iran bị Mỹ đánh chìm giữa Ấn Độ Dương không chỉ đánh dấu leo thang nghiêm trọng trong xung đột Mỹ-Iran, mà còn đặt Sri Lanka vào thế tiến thoái lưỡng nan. Đây là một quốc đảo nhỏ đang cố gắng cân bằng giữa áp lực ngoại giao và nhân đạo.

Câu nói của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth gọi Dena là "chiến lợi phẩm" và miêu tả cái chết của 84 thủy thủ là "cái chết êm ả" phơi bày sự lạnh lùng đáng sợ trong tính toán chiến lược. Việc tàu chiến bị tấn công khi đang trên đường về sau tập trận với Ấn Độ—một đồng minh chiến lược của Washington—cho thấy Mỹ không còn kiêng nể các quy tắc ngoại giao truyền thống.

Sri Lanka đã chọn con đường khó khăn nhất: cứu người. Quyết định của Dissanayake cho phép Bushehr cập cảng dù biết điều này có thể khiến quốc gia nhỏ bé trở thành mục tiêu là một hành động can đảm. Colombo đang vật lộn với khủng hoảng kinh tế kéo dài từ năm 2022, không thể đủ sức đương đầu với hậu quả nếu bị Mỹ trừng phạt, nhưng cũng không thể từ chối yêu cầu cứu hộ hàng hải quốc tế.

Cảnh bệnh viện Galle quá tải với thi thể và người bị thương, dân địa phương hoảng sợ, nhà chức trách phải thuê container lạnh để chứa xác—tất cả là minh chứng cho sự tàn khốc của chiến tranh hiện đại. Những thủy thủ Iran trên Dena không phải binh sĩ chiến đấu, mà là sinh viên sĩ quan và thủy thủ đang hoàn thành nhiệm vụ huấn luyện thường lệ.

Việc Iran yêu cầu trước đó cho ba tàu cập cảng từ ngày 9 tháng 3 cho thấy chuyến đi được lên kế hoạch từ lâu, không phải hành động khiêu khích. Câu hỏi đặt ra: liệu Mỹ có tính toán rủi ro khi tấn công tàu quân sự của một quốc gia có chương trình hạt nhân? Phản ứng của Tehran cho đến nay vẫn còn thận trọng, nhưng ngoại trưởng Araghchi đã cảnh báo Mỹ sẽ "hối hận cay đắng". Vùng Trung Đông và Nam Á đang nín thở chờ đợi.