Iran khẳng định không một giọt dầu nào được xuất khẩu từ vùng Vịnh cho đến khi xung đột với Mỹ và Israel kết thúc. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) cảnh báo sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz – nơi vận chuyển gần 20% dầu thô thế giới. Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố Tehran không còn đàm phán với Washington. Giá dầu vượt mốc $100/thùng trước khi giảm sau phát biểu của Trump rằng chiến tranh "sắp kết thúc". Trump đe dọa sẽ ném bom Iran đến mức "không thể tái thiết" nếu Tehran tiếp tục cản trở xuất khẩu dầu. Thủ tướng Israel Netanyahu kêu gọi người Iran lật đổ chính phủ.
Phân Tích
Cuộc đối đầu Iran-Mỹ đã leo thang thành khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ là chiến thuật quân sự mà còn là vũ khí kinh tế mạnh nhất của Tehran – khả năng khóa chặt cổ họng dầu mỏ châu Á.
Mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng này thể hiện qua phản ứng dây chuyền: Ai Cập tăng giá nhiên liệu 30%, Pakistan điều hải quân hộ tống tàu thương mại, giá dầu bốc hơi 30% trong một ngày trước khi giảm. Các thị trường châu Á và châu Âu đang rơi vào trạng thái dao động theo từng tuyên bố của Trump và Tehran.
Phản ứng của Trump lộ rõ sự bất lực. Ông vừa tuyên bố chiến tranh "sắp kết thúc" để dập tắt sự hoảng loạn thị trường, vừa phải đe dọa "Cái chết, Lửa và Cuồng nộ" nếu Iran không chịu khuất phục. Việc Trump phải gọi điện cho Putin để nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Nga nhằm bù đắp nguồn cung cho thấy Washington đang trong tình thế khó khăn.
Câu nói của IRGC "Chính chúng tôi sẽ quyết định khi nào chiến tranh kết thúc" không phải lời nói suông. Tehran nắm lợi thế địa lý tuyệt đối tại eo biển Hormuz – khu vực hẹp chỉ 33 km nhưng mang tính sống còn cho kinh tế toàn cầu. Các đồng minh Mỹ ở vùng Vịnh như Saudi Arabia và Bahrain đã bị tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ, chứng tỏ tầm bắn của Iran không giới hạn ở lãnh thổ.
Phát ngôn của Netanyahu kêu gọi người Iran "lật đổ chính phủ" là ảo tưởng. Lịch sử cho thấy bom đạn và trừng phạt chỉ làm tăng lòng dân tộc chủ nghĩa ở Iran, không phải kích hoạt cách mạng. Ayatollah Mojtaba Khamenei vừa lên nắm quyền sau cái chết của cha, và một cuộc chiến với Mỹ là cơ hội để ông củng cố quyền lực.
Pháp đề xuất "sứ mệnh phòng thủ" để mở lại eo biển cho thấy NATO đang cân nhắc can thiệp trực tiếp – một động thái có thể kéo châu Âu vào cuộc chiến. Tình hình giờ không còn là xung đột khu vực mà là cơn địa chấn có thể làm tê liệt chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều tháng.
Tác Động Cộng Đồng
Người Việt gửi kiều hối về Việt Nam sẽ thấy tỷ giá USD biến động mạnh do khủng hoảng dầu mỏ đẩy đồng đô la tăng giá, khiến số tiền gửi về nhà có giá trị thực tế giảm. Doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa Việt Nam tại Mỹ (đặc biệt thực phẩm và hàng tiêu dùng) sẽ đối mặt chi phí vận chuyển tăng cao do giá nhiên liệu tăng vọt, buộc họ tăng giá bán hoặc chịu lỗ. Kỹ sư và lập trình viên gốc Việt tại các công ty tech theo dõi sát tình hình vì thị trường chứng khoán Mỹ đang rất nhạy cảm với từng diễn biến từ vùng Vịnh – danh mục đầu tư 401(k) và cổ phiếu công ty có thể mất giá nhanh nếu xung đột kéo dài.