Các quan chức Lầu Năm Góc hôm thứ Ba cho các nhà lập pháp biết trong một buổi briefing kín tại Capitol Hill rằng chi phí cho cuộc chiến chống Iran đã vượt 11,3 tỷ USD — chỉ trong sáu ngày đầu tiên. Tờ New York Times đưa tin về cuộc họp kín này. Con số đó tương đương gần 1,9 tỷ USD mỗi ngày. Đây là mức chi tiêu chiến tranh cực kỳ cao so với bất kỳ xung đột nào gần đây của Mỹ. Quốc hội hiện đối mặt áp lực phải cân nhắc mức độ tài trợ tiếp theo cho chiến dịch quân sự này.
Phân Tích
Con số 11,3 tỷ USD trong sáu ngày là một cú sốc ngân sách — ngay cả với tiêu chuẩn chiến tranh của Mỹ.
Để so sánh: toàn bộ cuộc chiến tại Afghanistan trong năm đầu tiên sau 2001 tiêu tốn khoảng 20 tỷ USD. Còn cuộc chiến Iran này đã cháy qua hơn một nửa con số đó chỉ trong chưa đầy một tuần. Đó là tốc độ đốt tiền chưa từng thấy.
Lầu Năm Góc chọn briefing kín — không phải họp báo công khai — để thông báo con số này. Điều đó nói lên nhiều thứ. Chính quyền rõ ràng không muốn con số này trở thành tiêu đề lớn trên báo chí trước khi họ kiểm soát được thông điệp. Nhưng ai đó trong phòng họp đã rò rỉ cho New York Times, và giờ thì cả thế giới đều biết.
Về mặt chính trị, đây là một quả bom nổ chậm. Quốc hội đang phân cực sâu sắc. Cánh tả phản đối chiến tranh từ đầu. Nhưng ngay cả trong nội bộ đảng ủng hộ chiến tranh, câu hỏi "bao nhiêu là đủ?" sẽ bắt đầu xuất hiện khi ngân sách liên bang vốn đã căng thẳng.
Trong bối cảnh Mỹ đang cắt giảm chi tiêu trong nước — từ giáo dục, cơ sở hạ tầng, cho đến phúc lợi xã hội — việc đổ gần 2 tỷ USD mỗi ngày vào một cuộc chiến mới sẽ tạo ra mâu thuẫn chính trị rất lớn. Những tiếng nói dân túy — cả từ tả lẫn hữu — sẽ khai thác điều này.
Về kinh tế vĩ mô, chiến tranh với Iran mang hệ lụy lớn hơn so với các xung đột trước. Iran kiểm soát một phần quan trọng của eo biển Hormuz — nơi khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua. Bất kỳ sự leo thang nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt, kéo theo lạm phát toàn cầu trở lại.
Wall Street đang theo dõi rất sát. Ngành quốc phòng — Lockheed Martin, Raytheon, Northrop Grumman — sẽ hưởng lợi trực tiếp từ chi tiêu này. Nhưng phần còn lại của nền kinh tế sẽ phải hấp thụ cú sốc năng lượng và bất ổn địa chính trị kéo dài.
Tuần đầu tiên của cuộc chiến đã lập kỷ lục. Câu hỏi là tuần thứ hai, thứ ba, và những tháng tiếp theo sẽ trông như thế nào trên tờ hóa đơn của người đóng thuế Mỹ.
Tác Động Cộng Đồng
Người cao tuổi tị nạn thế hệ 1 tại các cộng đồng như Little Saigon (Orange County), Houston hay San Jose sẽ theo dõi cuộc chiến này rất sát — không chỉ vì ký ức chiến tranh cá nhân, mà vì nhiều người trong số họ có con cháu đang phục vụ trong quân đội Mỹ. Nguy cơ leo thang và thương vong là mối lo thực sự, không phải trừu tượng.
Nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California và Texas cũng cần chú ý: chi tiêu chiến tranh khổng lồ này sẽ gây áp lực lên thâm hụt ngân sách liên bang, đẩy lãi suất trái phiếu chính phủ lên cao — và kéo theo lãi suất thế chấp tăng theo. Thị trường nhà đất vốn đã khó, có thể còn khó hơn.
Người gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng cũng nên để mắt: nếu giá dầu tăng mạnh do xung đột tại eo biển Hormuz, lạm phát Mỹ có thể quay trở lại, bào mòn sức mua của đồng USD và làm giảm giá trị thực tế của những khoản tiền gửi về nhà.