Bộ phim tài liệu 'The Voice of Hind Rajab' của đạo diễn Kaouther Ben Hania đang tranh giải Oscar hạng mục phim quốc tế hay nhất. Phim kể về cô bé người Palestine 5 tuổi bị lực lượng Israel bắn chết năm 2024. Nhưng ít ai biết rằng, song song với quá trình sản xuất phim, nhà sản xuất Amed Khan — một nhà từ thiện và vận động nhân quyền — đã bí mật điều phối cuộc di tản cho gia đình tám người của mẹ cô bé, bà Wissam Hamada, ra khỏi Dải Gaza. Sau nhiều tháng chờ đợi căng thẳng, đầy trở ngại quan liêu và nguy hiểm tính mạng, gia đình Hamada cuối cùng được đưa sang Hy Lạp an toàn và hiện đang được tổ chức phi lợi nhuận Elpida Home chăm sóc.
Phân Tích
Câu chuyện đằng sau 'The Voice of Hind Rajab' không chỉ là điện ảnh — đó là bằng chứng sống về việc nghệ thuật và hành động nhân đạo có thể giao thoa theo những cách rất cụ thể, rất con người.
Amed Khan không phải nhân vật điển hình của Hollywood. Ông là một nhà tài chính từng làm việc cho Peace Corps và các chiến dịch tranh cử của Clinton, và đã âm thầm hoạt động nhân đạo trong nhiều năm qua — đưa người ra khỏi vùng chiến sự ở Gaza lẫn Ukraine thông qua Amed Khan Foundation. Khi dự án phim về Hind Rajab tìm đến ông, ông gật đầu ngay lập tức. Không phải vì danh tiếng, mà vì đây là việc ông đã làm trong bóng tối từ lâu.
Cuộc di tản của gia đình Hamada không hề lãng mạn như trong phim. Đó là những ngày dài chờ đợi, bị hoãn vì ngày nghỉ lễ, vì thủ tục giấy tờ, vì đạn pháo rơi gần nhà. Một quan chức Nhà Trắng đã can thiệp mà vẫn không đẩy nhanh được tiến độ. Một lần trước đó, Khan từng chứng kiến một phụ nữ và con gái bà bị giết trong hai cuộc không kích riêng biệt — chỉ vì họ chờ được phê duyệt quá lâu. Đó là loại ký ức "nghiền nát tâm hồn" mà ông phải mang theo mỗi lần lại bắt đầu một ca mới.
Điều đáng chú ý về mặt văn hóa là bộ phim này không chỉ ghi lại bi kịch — nó trực tiếp kéo theo những hành động thực tế để giảm nhẹ bi kịch đó. Từ việc chuyển túi bột mì đến gia đình Hamada trong bốn tiếng đồng hồ, đến việc phối hợp với chính phủ Hy Lạp, lãnh sự quán Israel ở Jerusalem và lực lượng Shin Bet để tổ chức đoàn xe hộ tống qua cửa khẩu Kerem Shalom — đây là loại ngoại giao phi chính thức, chạy bằng quan hệ cá nhân và sự kiên trì, mà không một cơ quan nhà nước nào làm thay được.
Trước thềm Oscar, khi cả Hollywood đang tranh luận về vai trò của điện ảnh trong thế giới hỗn loạn, 'The Voice of Hind Rajab' đưa ra một câu trả lời rất thực dụng: phim hay là phim thay đổi được điều gì đó — dù chỉ là đưa tám con người lên một chiếc máy bay tư nhân và đến được nơi an toàn.
Tác Động Cộng Đồng
Người cao tuổi tị nạn thế hệ thứ nhất, đặc biệt những người đến Mỹ sau năm 1975, sẽ cảm nhận câu chuyện này ở tầng sâu hơn bất kỳ ai. Hành trình của gia đình Hamada — chờ giấy phép, bị hoãn liên tục, leo lên xe bỏ lại tài sản, vượt biên với sự hộ tống vũ trang — phản chiếu ký ức di tản của chính họ. Đây không phải sự so sánh chính trị, mà là sự đồng cảm bản năng từ người đã từng sống qua điều tương tự.
Thế hệ thứ hai sinh ra tại Mỹ có cha mẹ là người Việt tị nạn cũng là đối tượng bị tác động mạnh bởi câu chuyện này. Nhiều người trong nhóm này đang theo dõi cuộc xung đột ở Dải Gaza qua lăng kính lịch sử gia đình — và bộ phim cùng câu chuyện hậu trường về cuộc di tản của gia đình Hamada có thể trở thành chủ đề thảo luận thế hệ quan trọng trong các cộng đồng người Việt tại Little Sài Gòn, San Jose hay Houston.