Anh, Đức, Pháp và Na Uy đồng loạt lên tiếng phản đối quyết định của chính quyền Trump tạm thời dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt nhắm vào dầu mỏ Nga. Thủ tướng Đức Friedrich Merz gọi động thái này là "sai lầm", nhấn mạnh Moscow vẫn không có thiện chí đàm phán về Ukraine. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng khẳng định cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz "không thể biện minh" cho việc nới lỏng trừng phạt Nga. Giá dầu thô Brent vẫn trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu. Trong khi đó, Iran cảnh báo dầu có thể đạt 200 USD/thùng và bắt đầu rải mìn tại eo biển Hormuz.
Phân Tích
Đây là một trong những tình huống địa chính trị rối ren nhất mà Washington tạo ra trong nhiều thập kỷ — và các đồng minh châu Âu không giấu nổi sự bực bội.
Vấn đề cốt lõi là Trump đang cố chữa một vấn đề bằng cách tạo ra vấn đề khác. Eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa đẩy giá dầu vọt lên trên 100 USD/thùng. Phản ứng của Trump: mở van cho dầu Nga chảy vào thị trường để hạ nhiệt giá. Logic ngắn hạn không phải không có căn cứ. Nhưng về mặt chiến lược, đây là nhượng bộ Kremlin vào đúng lúc Moscow đang được cáo buộc cung cấp thông tin nhắm mục tiêu cho Iran để tấn công lực lượng Mỹ.
Merz nói thẳng: Nga không chịu đàm phán, thì không có lý do gì giảm áp lực. Macron đồng quan điểm. Đây không phải phản ứng ngoại giao thông thường — đây là tín hiệu cho thấy liên minh xuyên Đại Tây Dương đang chịu sức ép nghiêm trọng.
Còn về phía Trump, ông thừa nhận Putin "có thể đang giúp một chút" cho Iran — rồi vẫn nới lỏng trừng phạt dầu Nga trong cùng một tuần. Sự mâu thuẫn đó không thoát khỏi mắt của các nhà phân tích ở Brussels hay Berlin.
Nhưng bức tranh lớn hơn mới đáng lo. Khi Hormuz bị chặn, khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu vận chuyển bằng đường biển bị ảnh hưởng. Chuỗi cung ứng toàn cầu vốn chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch nay đứng trước một cú sốc mới. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã tung ra đợt xả dự trữ lớn nhất lịch sử — 400 triệu thùng — nhưng thị trường vẫn chưa bình tĩnh lại.
Zelenskyy từ Paris nói thật: cuộc chiến ở Trung Đông "không có gì tốt cho Ukraine". Sự chú ý của thế giới đang dịch chuyển. Viện trợ, vũ khí, áp lực ngoại giao — tất cả đều có nguy cơ bị phân tán.
Về bầu cử giữa kỳ tháng 11, giá xăng cao là cơn ác mộng với bất kỳ đảng cầm quyền nào ở Mỹ. Phe Cộng hòa đang giữ thế đa số mỏng ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Trump có thể nói "sản xuất dầu Mỹ hưởng lợi" — nhưng cử tri lái xe đến trạm xăng mỗi tuần sẽ không nghĩ vậy.
Tác Động Cộng Đồng
Người gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng: Giá dầu tăng cao kéo theo lạm phát toàn cầu, chi phí sinh hoạt tại Mỹ tăng, trong khi tỷ giá và sức mua của đồng tiền gửi về cũng có thể bị ảnh hưởng nếu kinh tế Việt Nam chịu cú sốc năng lượng từ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ngư dân gốc Việt tại Gulf Coast (Louisiana, Texas): Chi phí nhiên liệu cho tàu đánh cá tăng mạnh khi giá dầu vượt 100 USD/thùng. Với cộng đồng ngư dân gốc Việt tại vùng vịnh, đây là áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận vốn đã mỏng.
Nhà đầu tư bất động sản và doanh nghiệp nhỏ gốc Việt: Lạm phát kéo dài do giá năng lượng cao có thể buộc Cục Dự Trữ Liên Bang (Fed) giữ lãi suất cao hơn lâu hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay mua nhà và vốn kinh doanh của cộng đồng người Việt đang đầu tư tại Nam California, Houston và Texas.