Ba báo cáo lớn công bố trong tháng 3 kết luận chính quyền Trump đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền dân chủ Mỹ với tốc độ đáng kinh ngạc.
Viện V-Dem tại Đại học Gothenburg, Thụy Điển, hạ thứ hạng dân chủ của Mỹ từ vị trí 20 xuống 51 trong số 179 quốc gia — ngang hàng Slovakia và Hy Lạp. Tổ chức Bright Line Watch, khảo sát hơn 500 học giả Mỹ, cho rằng hệ thống chính trị Mỹ hiện nằm gần giữa khoảng giữa dân chủ tự do và chế độ độc tài. Freedom House xếp Mỹ cùng Bulgaria và Italy vào nhóm các nước tự do có mức suy giảm quyền chính trị và dân quyền lớn nhất.
Nhà Trắng bác bỏ các phân tích này là "vô lý" và "thiên vị." Trump khẳng định ông không phải nhà độc tài.
Phân Tích
Điều đáng chú ý không phải là các con số xếp hạng — mà là tốc độ. Giám đốc V-Dem so sánh: Trump làm trong một năm những gì Modi và Erdogan mất 10 năm mới đạt được. Đây là lời cảnh báo mang tính học thuật nghiêm túc, không phải luận điệu chính trị đảng phái.
Tuy nhiên, phán quyết của Tòa án Tối cao về thuế quan cho thấy các thiết chế kiểm soát vẫn chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn. Cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 và chu kỳ bầu cử 2028 sẽ là phép thử thực sự — không phải các báo cáo từ Stockholm hay Washington.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tị nạn thế hệ thứ nhất — những người đã sống qua chế độ độc đảng trước 1975 — theo dõi những diễn biến này với lo ngại sâu sắc. Thế hệ thứ hai, đặc biệt những người làm công chức liên bang hoặc hoạt động trong các tổ chức dân sự, cảm nhận trực tiếp sự xói mòn quyền dân sự. Sự thu hẹp không gian tự do báo chí và ngôn luận cũng ảnh hưởng đến tiếng nói của cộng đồng thiểu số trong hệ thống chính trị Mỹ.