Jay-Z vừa có cuộc phỏng vấn hiếm hoi với tạp chí GQ — gần 8.000 chữ, rút ra từ bốn tiếng trò chuyện — trong đó ông nói thẳng về cuộc beef giữa Kendrick Lamar và Drake năm 2024. Ông nhận xét màn trình diễn Super Bowl của Lamar là 'dũng cảm' nhưng cũng thừa nhận đây là lựa chọn nghệ thuật đầy rủi ro trước 120 triệu khán giả. Về cuộc beef, Jay-Z nói rõ: 'Nó đã đi quá xa — kéo cả con cái người ta vào.' Ông lý giải rằng mạng xã hội đã biến truyền thống 'battle rap' thành vũ khí phá hoại, và thậm chí đặt câu hỏi liệu 'battle' có còn cần thiết trong văn hóa hip-hop hiện đại không. Ông cũng giải thích lý do từ chối dàn xếp vụ kiện tấn công tình dục: 'Tôi thà chết còn hơn.
Phân Tích
Cuộc phỏng vấn này không chỉ là Jay-Z nói chuyện văn hóa pop — đây là một tuyên ngôn thế hệ từ người đàn ông được xem là biểu tượng sống của hip-hop.
Điều đáng chú ý nhất không phải là ông chỉ trích beef Kendrick-Drake, mà là ông dám đặt câu hỏi căn bản: liệu 'battle' — một trong bốn trụ cột của hip-hop — có còn phù hợp trong kỷ nguyên mạng xã hội? Đây là lập trường gây tranh cãi, và Jay-Z tự nhận mình 'nghe như ông già vẫy ngón tay.' Nhưng ông không sai hoàn toàn. Những gì từng là màn sparring sáng tạo giữa các MC nay biến thành chiến dịch triệt hạ có tổ chức, kéo gia đình và trẻ em vào vòng xoáy.
Parallel lịch sử đáng để so sánh: beef Jay-Z và Nas hồi đầu những năm 2000 xảy ra trước khi Twitter và TikTok tồn tại. Khi đó, cuộc chiến kết thúc bằng nhạc và rồi cả hai bắt tay. Với Kendrick-Drake, hậu quả lan ra ngoài âm nhạc — cộng đồng chia rẽ, hình ảnh cá nhân bị tấn công có hệ thống, và như Jay-Z cảnh báo, một 'chương trình nghị sự cánh hữu' đang lợi dụng văn hóa Stan để bịt miệng giọng nói da đen.
Đây là cảnh báo second-order đáng suy nghĩ: khi hip-hop tự ăn thịt mình, ai được lợi?