Hơn 250 sinh viên thuộc hệ thống Đại học California (UC) đã có mặt tại Capitol Sacramento vào ngày 9/3/2026, tổ chức hơn 100 cuộc gặp với các nhà lập pháp. Mục tiêu chính: thông qua ACA 18 — đề xuất sửa đổi Hiến pháp California để bổ sung thêm một ghế bỏ phiếu thứ hai cho sinh viên trong Hội đồng Regents UC.
Hiện tại, Hội đồng 26 thành viên này chỉ có một sinh viên được quyền bỏ phiếu. Dự luật do Dân biểu Jessica Caloza, Dân chủ Los Angeles, đề xuất — người từng tự mình vận động tại Capitol với tư cách sinh viên UC San Diego 16 năm trước.
Sinh viên cũng thúc đẩy các vấn đề nhà ở và an ninh lương thực, trong đó 1/20 sinh viên UC đang đối mặt với tình trạng vô gia cư.
Phân Tích
Cuộc vận động này không chỉ là câu chuyện về một ghế bỏ phiếu — đây là cuộc chiến giành quyền lực cơ cấu trong một tổ chức vốn bị chi phối bởi các thành viên do thống đốc bổ nhiệm, phần lớn là luật sư, doanh nhân và nhà tài trợ chính trị. Hội đồng Regents UC kiểm soát ngân sách hàng tỷ dollar, quyết định tăng học phí và định hướng chiến lược toàn hệ thống. Việc chỉ có một sinh viên với quyền bỏ phiếu trong 26 ghế — và thực tế là ghế đó thường do nghiên cứu sinh nắm giữ — khiến tiếng nói của sinh viên đại học chính quy gần như bị gạt ra ngoài lề.
Dự luật ACA 18 còn cần cử tri California thông qua trưng cầu dân ý, nghĩa là con đường phía trước không hề ngắn. Nhưng bước đi có ý nghĩa nhất là sinh viên đã tìm được người đồng hành từ bên trong Quốc hội tiểu bang — một người hiểu đường đi nước bước từ chính kinh nghiệm cá nhân.
Vụ này cũng phản ánh xu hướng rộng hơn: thế hệ sinh viên sau đại dịch chủ động tham gia chính trị hơn hẳn, không chỉ biểu tình mà còn học cách chơi đúng luật của hệ thống. Khi hơn một nửa số sinh viên đứng lên khẳng định muốn tranh cử vào Quốc hội, đó là tín hiệu cho thấy Sacramento có thể sẽ trông khác hẳn trong 10 năm tới.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng sinh viên gốc Việt trong hệ thống UC — tập trung đông đảo tại UC Irvine, UC San Diego và UC Los Angeles — có lợi ích trực tiếp trong cuộc vận động này. Nhiều sinh viên thế hệ thứ hai và du học sinh Việt Nam đang theo học tại các trường UC chịu áp lực học phí ngày càng tăng, trong khi Hội đồng Regents là nơi quyết định mức phí đó.
Ngoài ra, lo ngại về ICE trên khuôn viên trường — được đề cập trong bài — ảnh hưởng trực tiếp đến sinh viên có cha mẹ là người nhập cư hoặc chưa có giấy tờ hợp lệ, một thực tế không hiếm trong cộng đồng Việt tại Nam California. Dự luật SAFE Act mà nhóm sinh viên này đã vận động thành công năm ngoái chính là minh chứng rằng tiếng nói tập thể tạo ra thay đổi chính sách cụ thể cho những gia đình dễ bị tổn thương nhất.