Trước hạn chót 31/3/2026, hơn 250.000 người dân Texas đã nộp đơn tham gia chương trình tài khoản tiết kiệm giáo dục (ESA) của tiểu bang. Số liệu nhà nước cho thấy tính đến ngày 29/3, khoảng 23% người nộp đơn cho biết sẽ chọn hình thức học tại nhà (homeschool), trong khi 77% còn lại muốn dùng khoản tiền này để theo học tại các trường tư thục. Chương trình ESA cho phép gia đình nhận tiền từ ngân sách công để chi trả học phí ngoài hệ thống trường công lập. Đây là một trong những chương trình school choice lớn nhất từ trước đến nay tại Texas, thu hút sự quan tâm lớn từ phụ huynh trên toàn tiểu bang.
Phân Tích
Con số 250.000 đơn nộp vào chương trình ESA của Texas không chỉ là một thống kê — đây là tín hiệu chính trị rõ ràng rằng phong trào "school choice" đã chuyển từ lý luận sang hành động đại chúng.
Texas từ lâu là chiến trường của cuộc tranh luận giữa phe ủng hộ trường công lập và phe muốn trao quyền chọn trường cho gia đình. Việc cơ quan lập pháp Texas thông qua ESA là thắng lợi lớn của phe bảo thủ sau nhiều năm thất bại. Phản ứng của công chúng — 250.000 đơn — cho thấy nhu cầu thực sự tồn tại, bất kể lập luận của các công đoàn giáo viên và người ủng hộ trường công.
Tuy nhiên, cần đặt câu hỏi về phân phối lợi ích: Ai thực sự được hưởng? Những gia đình đã cho con học trường tư từ trước sẽ nhận trợ cấp mà không thay đổi hành vi — đây là chuyển giao ngân sách công vào túi tư nhân. Nếu chương trình ưu tiên gia đình thu nhập trung bình và thấp, tác động sẽ tích cực. Ngược lại, nếu người giàu chiếm đa số 77% đăng ký trường tư, chương trình sẽ vấp phải làn sóng phê bình mạnh hơn trong chu kỳ bầu cử tiếp theo.
Về lâu dài, xu hướng này có thể lan rộng sang các tiểu bang đỏ khác, tạo tiền lệ cho chính sách giáo dục liên bang dưới các chính quyền bảo thủ tương lai.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tại Texas — đặc biệt ở Houston và vùng Dallas-Fort Worth — là một trong những nhóm có thể hưởng lợi trực tiếp từ chương trình ESA này.
Thứ nhất, nhiều gia đình gốc Việt thế hệ thứ nhất và thứ hai đã từ lâu ưu tiên giáo dục tư thục hoặc trường tôn giáo — đặc biệt là các trường Công giáo — vì lý do văn hóa và học thuật. ESA có thể giảm đáng kể gánh nặng học phí cho những gia đình này.
Thứ hai, nhóm phụ huynh chọn homeschool — chiếm 23% đơn đăng ký — cũng bao gồm một số gia đình gốc Việt muốn tích hợp tiếng Việt và giá trị văn hóa vào chương trình học. Khoản tài trợ ESA có thể giúp mô hình này trở nên khả thi hơn về tài chính.
Tuy nhiên, rào cản ngôn ngữ trong quá trình đăng ký và thiếu thông tin từ các kênh cộng đồng có thể khiến nhiều gia đình bỏ lỡ cơ hội này.