Thống đốc Utah Spencer Cox cuối tháng 3/2026 ký luật HB 222, gần như chặn hoàn toàn khả năng người dân kiện các công ty nhiên liệu hóa thạch vì thiệt hại khí hậu. Luật mới bảo vệ mọi cá nhân và tổ chức khỏi trách nhiệm dân sự hoặc hình sự liên quan đến khí thải nhà kính, trừ khi tòa xác định vi phạm giới hạn pháp lý cụ thể. Người khởi kiện còn phải cung cấp bằng chứng "rõ ràng và thuyết phục" về thiệt hại trực tiếp. Bốn bang đỏ khác đang xem xét luật tương tự — Iowa và Tennessee đã thông qua nghị viện, Louisiana và Oklahoma đang soạn thảo. Nhóm vận động Union of Concerned Scientists gọi đây là "sự đầu hàng trước lợi ích đặc quyền", trong khi giới hoạt động khí hậu cảnh báo một chiến dịch phối hợp toàn quốc có bàn tay của tổ chức bảo thủ Consumers Defense, có liên hệ tài chính với mạng lưới của Leonard Leo.
Phân Tích
Luật Utah HB 222 được thiết kế theo khuôn mẫu "Energy Freedom Act" — một sản phẩm chính sách được lưu hành bởi Consumers Defense, tổ chức có liên hệ tài chính với mạng lưới của Leonard Leo, kiến trúc sư của quá trình bảo thủ hóa Tòa án Tối cao Mỹ. Sự phối hợp này không ngẫu nhiên: cùng giai đoạn, 70 thành phố và tiểu bang trên toàn quốc đang kiện các tập đoàn năng lượng lớn, và New York cùng Vermont đã ban hành luật "superfund" buộc công ty gây ô nhiễm phải bồi thường thiệt hại lịch sử.
Mô hình này gợi nhớ đến Đạo luật Bảo vệ Thương mại Vũ khí Hợp pháp năm 2005 — trao miễn trách nhiệm cho nhà sản xuất súng — mà ngành dầu khí đang rõ ràng lấy làm tiền lệ. Nếu chiến lược này thành công ở cấp liên bang, hàng chục vụ kiện khí hậu đang tiến gần đến phiên xét xử sẽ sụp đổ.
Hậu quả lớn nhất không chỉ là pháp lý: khi con đường tòa án bị chặn, các cộng đồng chịu lũ lụt, hạn hán, và không khí độc hại mất đi cơ chế bồi thường cuối cùng. Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi chính quyền Trump đồng thời tháo dỡ quy định môi trường ở cấp liên bang — tức là không có cả công cụ hành chính lẫn tư pháp.