Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm hôm 9/4/2026 trao quyết định bổ nhiệm tám thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao tại một buổi lễ ở Hà Nội. Danh sách gồm Nguyễn Hải Trâm, Nguyễn Văn Cường, Lê Hưng Dũng, Lê Thanh Phong, Đỗ Mạnh Tăng, Nguyễn Hải Thanh, Nguyễn Hữu Tuyến và Đỗ Thị Hải Yến. Ông Nguyễn Hải Trâm đồng thời được bổ nhiệm làm Phó Chánh án TAND tối cao. Tại buổi lễ, ông Tô Lâm yêu cầu các thẩm phán phải xét xử độc lập, chỉ tuân theo pháp luật, không để áp lực bên ngoài hay lợi ích cá nhân ảnh hưởng đến phán quyết. Ông cũng nhấn mạnh việc hạn chế tối đa án bị hủy hoặc sửa do lỗi chủ quan.
Phân Tích
Trong bối cảnh chiến dịch chống tham nhũng của Việt Nam vẫn đang chạy hết công suất, việc bổ nhiệm loạt thẩm phán TAND tối cao mang ý nghĩa nhân sự rõ ràng hơn là cải cách tư pháp thực chất. Đáng chú ý là danh sách bổ nhiệm lần này tập hợp nhiều chánh án cấp tỉnh từ các địa bàn trọng yếu — Khánh Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Hưng Yên, Quảng Trị — cho thấy Hà Nội đang kéo các nhân tố địa phương có kinh nghiệm thực chiến lên cấp trung ương.
Tuyên bố của ông Tô Lâm rằng thẩm phán phải "thực sự độc lập, chỉ tuân theo pháp luật" nghe có vẻ cải cách, nhưng trong một hệ thống mà Đảng Cộng sản vẫn nắm vai trò lãnh đạo toàn diện — kể cả tư pháp — thì ranh giới giữa "độc lập tư pháp" và "trung thành với đường lối" vẫn rất mơ hồ. Lịch sử Việt Nam ghi nhận nhiều lần lãnh đạo kêu gọi cải cách tư pháp nhưng kết quả thực tế thường bị giới hạn bởi cơ chế kiểm soát của Đảng.
Việc nhấn mạnh phát triển "án lệ" (case law) là điểm đáng theo dõi hơn. Nếu TAND tối cao thực sự xây dựng được hệ thống án lệ có tính ràng buộc, đó sẽ là bước chuyển dịch từ hệ thống pháp luật dân luật thuần túy sang mô hình lai — một thay đổi có hệ quả lớn với môi trường đầu tư và kinh doanh.