Một trẻ sơ sinh ở Mississippi chết vì ho gà hồi tháng 9/2025 — ca tử vong đầu tiên do căn bệnh này tại tiểu bang trong 13 năm — sau khi tòa án liên bang ra phán quyết năm 2023 buộc Mississippi cho phép miễn tiêm chủng vì lý do tôn giáo. Mississippi từng có tỷ lệ tiêm chủng thuộc hàng cao nhất nước, nhờ phán quyết tòa án tiểu bang năm 1979 không công nhận miễn trừ tôn giáo. Kể từ khi quy định mới có hiệu lực, số ca ho gà tăng lên 146 ca năm ngoái — mức cao nhất 16 năm. Chiến dịch thay đổi quy định này có sự tham gia của Del Bigtree và luật sư Aaron Siri, hai người thân cận với Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. Tỷ lệ tiêm chủng mẫu giáo năm nay giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.
Phân Tích
Hệ quả nhãn tiền nhất của phán quyết năm 2023 là một đứa trẻ chưa đầy hai tháng tuổi đã chết — quá nhỏ để tiêm vắc-xin, và do đó hoàn toàn phụ thuộc vào miễn dịch cộng đồng xung quanh.
Đây là bài học kinh điển về lý thuyết miễn dịch cộng đồng (herd immunity): hệ thống này chỉ hoạt động khi tỷ lệ tiêm chủng duy trì ở mức rất cao — 95% với bệnh sởi, và tương tự với ho gà. Khi tỷ lệ tiêm chủng mẫu giáo tại Mississippi giảm xuống còn 97%, ngưỡng an toàn bắt đầu lung lay. Con số này nghe có vẻ cao, nhưng trong một trường học 500 học sinh, 3% không tiêm là 15 điểm lây nhiễm tiềm năng.
Bigtree và Siri không chỉ thắng một vụ kiện — họ đang dùng Mississippi như một mô hình nhân rộng ra toàn quốc, và đang gây quỹ để làm điều đó. Trong bối cảnh Kennedy Jr. nắm Bộ Y tế liên bang, các tổ chức chống vắc-xin có đồng minh ở cấp cao nhất của chính phủ. Điều này tạo ra môi trường chính sách thuận lợi để các tiểu bang khác làm theo Mississippi — và lặp lại hậu quả tương tự.
Lịch sử cho thấy các đợt bùng phát bệnh có thể phòng ngừa thường xuất hiện theo chu kỳ khi tỷ lệ tiêm chủng sụt giảm. Đợt bùng phát sởi năm 2019 ở New York là ví dụ gần nhất. Mississippi có thể đang đi theo vết xe đổ đó.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tại Mỹ có tỷ lệ con em theo học trường công lập cao, đặc biệt tại các tiểu bang như Texas, California và Louisiana. Nếu phong trào chống vắc-xin do Bigtree và Siri dẫn đầu lan rộng ra các tiểu bang này, các gia đình gốc Việt có con nhỏ — đặc biệt trẻ sơ sinh chưa đến tuổi tiêm chủng — sẽ đối mặt với nguy cơ lây nhiễm cao hơn trong môi trường học đường.
Nhân viên y tế gốc Việt, bao gồm y tá và bác sĩ nhi khoa tại các bệnh viện cộng đồng, sẽ là tuyến đầu tiếp nhận bệnh nhân nếu dịch ho gà hoặc sởi bùng phát. Họ cũng chịu áp lực tư vấn cho các gia đình trong bối cảnh thông tin sai lệch về vắc-xin ngày càng lan tràn trên mạng xã hội tiếng Việt.