Một loạt vụ tấn công bạo lực do những người nhập cư thực hiện trong đầu năm 2026 đã làm dấy lên tranh luận gay gắt về hệ thống kiểm tra lý lịch di dân tại Mỹ. Ngày 1/3/2026, một người nhập cư Senegal nổ súng bên ngoài một quán bar ở Austin, Texas, khiến 3 người chết và 14 người bị thương. Ngày 12/3/2026 tại Đại học Old Dominion, một cựu quân nhân Vệ binh Quốc gia gốc Sierra Leone — từng được thả sớm sau bản án 11 năm vì tội hỗ trợ vật chất cho ISIL — bắn chết một giáo sư đại học. Trong tháng 3/2026, hai người nhập cư Lebanon liên tiếp tấn công các nhà thờ Do Thái ở Michigan, một trong số đó có anh trai là chỉ huy Hezbollah mới bị tiêu diệt. Ngoại trưởng Marco Rubio vừa thu hồi quy chế hợp pháp của cháu gái tướng Iran Qasem Soleimani đang sinh sống tại Mỹ.
Phân Tích
Ba cơ quan liên bang — Bộ Ngoại giao, Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), và Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) — cùng chia sẻ trách nhiệm sàng lọc người nhập cảnh, nhưng sự phân tán này chính là điểm yếu cốt lõi của hệ thống. Khi nhiều cơ quan cùng chịu trách nhiệm, không cơ quan nào thực sự chịu trách nhiệm hoàn toàn.
Vấn đề không chỉ nằm ở thiết kế. Khoảng 40% số người cư trú bất hợp pháp tại Mỹ hiện nay là những người đã nhập cảnh hợp pháp nhưng ở lại quá hạn visa — một con số phản ánh sự thất bại trong khâu thực thi, không phải trong khâu cấp phép ban đầu. Ngoài ra, hệ thống chỉ mạnh khi cơ sở dữ liệu tình báo đầy đủ — điều này không phải lúc nào cũng được đảm bảo với các quốc gia mà Mỹ có ít quan hệ chia sẻ thông tin.
Phía chỉ trích chính quyền Trump, điển hình là Viện Cato, lập luận rằng xác suất chết vì tay khủng bố người nước ngoài trên đất Mỹ chỉ là một phần 165 triệu mỗi năm — thấp hơn nhiều so với các mối đe dọa nội địa. Tuy nhiên, lập luận thống kê này không dễ thuyết phục công chúng khi các vụ tấn công mang tính biểu tượng cao xảy ra liên tiếp trong vòng chưa đầy hai tháng. Áp lực chính trị sẽ buộc cả hai đảng phải có câu trả lời cụ thể — không chỉ là khẩu hiệu đóng cửa biên giới.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt nhập cư tại Mỹ sẽ cảm nhận hệ quả trực tiếp khi chính quyền siết chặt kiểm tra lý lịch diện rộng. Người cầm visa H-1B hoặc đang chờ thẻ xanh — nhiều người trong số đó là kỹ sư và lập trình viên gốc Việt tại Thung lũng Silicon — có thể đối mặt với thời gian xử lý hồ sơ kéo dài hơn nếu USCIS tăng cường rà soát. Sinh viên và du học sinh trên visa F-1 cũng nằm trong diện có thể bị ảnh hưởng nếu các tiêu chí cấp visa được thắt chặt theo hướng bảo thủ hơn. Đối với thế hệ người tị nạn gốc Việt đến Mỹ sau năm 1975 — những người đã trải qua chính sách di trú nhiều thay đổi qua nhiều thập kỷ — làn sóng chính trị hiện tại gợi lên ký ức về những giai đoạn hệ thống vận hành theo tiêu chí địa chính trị hơn là nhân đạo.