Science Corporation, startup do Max Hodak — cựu đồng sáng lập Neuralink — điều hành, đang chuẩn bị thử nghiệm lâm sàng trên người tại Mỹ cho thiết bị giao diện não-máy tính kiểu sinh học lai (biohybrid). Tiến sĩ Murat Günel, chủ nhiệm khoa phẫu thuật thần kinh Đại học Y Yale, vừa ký hợp đồng làm cố vấn khoa học với mục tiêu cấy cảm biến đầu tiên vào não bệnh nhân. Thiết bị không được cắm trực tiếp vào mô não như Neuralink, mà đặt bên trên vỏ não, bên trong hộp sọ. Công ty tuyên bố không cần xin phép FDA vì thiết bị nhỏ bằng hạt đậu này được đánh giá là ít rủi ro. Science Corp. hoàn tất vòng gọi vốn Series C trị giá 230 triệu USD hồi tháng trước, định giá công ty ở mức 1,5 tỷ USD.
Phân Tích
Cuộc đua giao diện não-máy tính đang bước vào giai đoạn phân nhánh rõ rệt — và Science Corp. đang đặt cược vào một hướng đi triệt để khác so với Neuralink hay BrainGate.
Thay vì dùng điện cực kim loại cắm thẳng vào mô não — phương pháp đã chứng minh hiệu quả ngắn hạn nhưng gây tổn thương mô não theo thời gian — Science Corp. chọn hướng sinh học lai: nhúng tế bào thần kinh nuôi cấy trong phòng thí nghiệm vào thiết bị điện tử, để chúng tự kết nối với não bộ bệnh nhân thông qua cơ chế sinh học tự nhiên. Đây là bước đột phá về mặt lý thuyết, nhưng cũng là ẩn số lớn nhất — chưa ai chứng minh được hệ thống này hoạt động ổn định trong não người.
Quyết định không xin phép FDA cho giai đoạn thử nghiệm đầu tiên là một nước cờ táo bạo — và có thể gây tranh cãi. Lập luận rằng thiết bị "ít rủi ro" vì chỉ đặt trên bề mặt não nghe có vẻ hợp lý, nhưng lịch sử thử nghiệm y khoa cho thấy các cơ quan quản lý hiếm khi chấp nhận cách diễn giải đơn phương như vậy. Nếu xảy ra biến cố bất lợi trong thử nghiệm không được FDA giám sát, hệ quả pháp lý và uy tín có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với chi phí xin phép ban đầu.
Bức tranh thị trường vẫn chưa rõ ràng. Neuralink có Elon Musk và nguồn lực khổng lồ, nhưng cũng đang đối mặt với các câu hỏi về quản trị và đạo đức thử nghiệm. Science Corp. đang chọn con đường dài hơn, khó hơn — nhưng nếu thành công, tiềm năng ứng dụng từ Parkinson đến tổn thương tủy sống là rất thực.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng kỹ sư và nhà khoa học gốc Việt tại Thung lũng Silicon và các trung tâm công nghệ sinh học như Boston, San Diego có lý do để theo dõi sát diễn biến này. Science Corp. vừa hoàn tất vòng Series C 230 triệu USD — tín hiệu rõ ràng rằng các nhà đầu tư mạo hiểm đang đổ tiền vào phân khúc neurotechnology. Với hàng nghìn kỹ sư và nghiên cứu sinh gốc Việt đang làm việc trong lĩnh vực y sinh, thiết bị y tế và AI (Trí tuệ nhân tạo), sự mở rộng của ngành này tạo thêm cơ hội việc làm cụ thể — đặc biệt ở các vị trí nghiên cứu, phát triển phần mềm nhúng và thử nghiệm lâm sàng. Ngoài ra, cộng đồng người cao tuổi gốc Việt — thế hệ tị nạn sau năm 1975 — có tỷ lệ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson không nhỏ. Nếu công nghệ biohybrid này tiến đến giai đoạn điều trị thương mại trong 5 đến 10 năm tới, đây là nhóm có thể hưởng lợi trực tiếp.