Một vòng xuyến trị giá 1,5 triệu USD, xây xong từ cuối năm 2023 gần thành phố Zalaegerszeg, miền tây Hungary, đang nằm trơ trọi giữa cánh đồng vì thiếu hạ tầng kết nối. Công trình được EU tài trợ 500 triệu forint, thiết kế để phục vụ một cảng container gắn với tuyến đường sắt mới — nhằm kết nối Hungary với các cảng biển Adriatic và từ đó thông thương sang Slovakia, Cộng hòa Czech và Ba Lan. Nhưng tuyến đường sắt đó vẫn đang trong giai đoạn đấu thầu và có thể không hoàn thành trước năm 2029. Truyền thông Hungary cũng ghi nhận nhiều dự án lãng phí tương tự. Câu chuyện xảy ra trong bối cảnh EU đang tạm giữ khoảng 18 tỉ euro viện trợ cho Hungary từ năm 2022 vì lo ngại thiếu minh bạch.
Phân Tích
Câu chuyện vòng xuyến ở Zalaegerszeg là hình ảnh thu nhỏ của một căn bệnh kinh niên trong quản trị ngân sách hạ tầng: xây trước, quy hoạch sau — hoặc không bao giờ.
Việc hoàn thành một hạng mục phụ trợ trước khi hạ tầng lõi được phê duyệt không phải lỗi kỹ thuật đơn thuần. Đây là dấu hiệu của áp lực giải ngân: các đơn vị thụ hưởng vốn EU thường bị ràng buộc bởi thời hạn giải ngân chặt, dẫn đến việc triển khai những hạng mục dễ thi công trước để "chứng minh tiến độ" — dù phần cốt lõi còn chưa rõ lộ trình.
Trong bối cảnh EU đang giữ lại 18 tỉ euro viện trợ cho Hungary vì lo ngại về pháp quyền và minh bạch, những dự án như vòng xuyến này càng trở thành đạn dược chính trị cho cả hai phía. Brussels dùng chúng để biện hộ cho việc kiểm soát chặt hơn; chính phủ Thủ tướng Orbán dùng chúng để tố cáo EU can thiệp nội bộ.
Điều đáng chú ý là Hungary không phải ngoại lệ. Ở nhiều quốc gia nhận viện trợ phát triển — từ Đông Âu đến Đông Nam Á — mô hình này lặp lại: hạng mục phụ được hoàn thiện, hạ tầng chính bị trì hoãn vô thời hạn, và tiền đã ra đi không hoàn lại. Vòng xuyến giữa cánh đồng là biểu tượng của khoảng cách giữa công bố chính sách và thực thi có trách nhiệm.