Hãng dược phẩm Purdue Pharma — nhà sản xuất thuốc giảm đau OxyContin — dự kiến bị một thẩm phán liên bang ra lệnh tịch thu (forfeiture) $225 triệu vào thứ Ba 22/4/2026, mở đường cho công ty này hoàn tất dàn xếp hàng ngàn vụ kiện liên quan đến khủng hoảng opioid.
Khoản phạt này nằm trong thỏa thuận năm 2020 giải quyết các cuộc điều tra hình sự và dân sự liên bang. Purdue đã nhận tội ba cáo buộc hình sự liên bang vào tháng 11/2020, thừa nhận không kiểm soát được việc thuốc bị tuồn ra chợ đen và trả tiền cho bác sĩ để kê đơn nhiều hơn.
Thỏa thuận rộng hơn yêu cầu gia đình Sackler — chủ sở hữu công ty — đóng góp tối đa $7 tỷ trong 15 năm. Purdue sẽ ngừng hoạt động và được thay thế bằng công ty mới mang tên Knoa Pharma. Khủng hoảng opioid đã được liên kết với hơn 900.000 ca tử vong tại Mỹ từ năm 1999.
Phân Tích
Hệ quả lớn nhất của bản án không nằm ở con số $225 triệu, mà ở câu hỏi chưa có lời đáp: tại sao không ai trong gia đình Sackler bị truy tố hình sự?
Gia đình này nhận $10,7 tỷ từ Purdue trong giai đoạn 2008 đến 2018 — đúng thời điểm cuộc khủng hoảng opioid bùng phát dữ dội nhất. Richard Sackler năm 1996 đã kêu gọi "một trận bão đơn thuốc" từ đội ngũ bán hàng. Thế mà thỏa thuận dàn xếp lại bảo vệ họ khỏi các vụ kiện dân sự, và Bộ Tư pháp không theo đuổi trách nhiệm hình sự cá nhân.
Đây là mô hình quen thuộc sau khủng hoảng tài chính 2008: các tập đoàn nhận tội, nộp tiền phạt, rồi tiếp tục. Không một giám đốc ngân hàng nào vào tù sau vụ sụp đổ Lehman Brothers. Không một thành viên gia đình Sackler nào bị còng tay dù 900.000 người chết.
Nhiều nạn nhân và gia đình họ có lý khi cho rằng tiền bồi thường đang chảy vào ngân sách tiểu bang và địa phương — không nhất thiết đến tay những người thực sự chịu hậu quả. Phiên tòa ngày 22/4/2026 là cơ hội cuối để nêu vấn đề này trước tòa, dù khó thay đổi kết cục đã được thương lượng từ trước.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt tại Mỹ — đặc biệt thế hệ di dân lớn tuổi và những gia đình có con em sử dụng thuốc theo toa — bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cuộc khủng hoảng opioid không kém gì các cộng đồng khác.
Nhân viên y tế gốc Việt, bao gồm y tá và dược sĩ làm việc tại các bệnh viện và phòng khám tư, từng phải đối mặt với áp lực kê đơn từ các chương trình tiếp thị mà Purdue thừa nhận là sai phạm. Nhiều người trong số họ không biết mình đang là mắt xích trong chuỗi phân phối có vấn đề.
Với người cao tuổi tị nạn thế hệ đầu — vốn ít nói về sức khỏe tâm thần và phụ thuộc nhiều vào thuốc giảm đau theo toa — nguy cơ lệ thuộc opioid thường bị bỏ sót trong gia đình. Khoản tiền dàn xếp dự kiến hỗ trợ các chương trình phòng chống lạm dụng thuốc, nhưng liệu nguồn lực này có tiếp cận được cộng đồng thiểu số hay chỉ phục vụ các kênh dịch vụ chủ lưu — đó vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ.