Bộ Quốc phòng Mỹ hôm thứ Tư thông báo Bộ trưởng Hải quân John C. Phelan rời chức ngay lập tức, không giải thích lý do. Phát ngôn viên Sean Parnell đăng tuyên bố ngắn trên X, cảm ơn ông Phelan vì "sự phục vụ" nhưng không đề cập bất kỳ nguyên nhân nào. Ông Phelan, nhà tài trợ lớn cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống Trump và người sáng lập công ty đầu tư Rugger Management, không có kinh nghiệm quân sự. Ông chỉ nhậm chức 13 tháng trước. Thứ trưởng Hải quân Hung Cao sẽ tạm quyền lãnh đạo. Ông Cao, cựu chiến binh Hải quân 25 năm, từng chạy trốn khỏi Việt Nam cùng gia đình hồi thập niên 1970 và tranh cử Thượng viện năm 2024 nhưng thất bại. Đây là vụ thay thế lãnh đạo mới nhất tại Lầu Năm Góc dưới thời Bộ trưởng Pete Hegseth.
Phân Tích
Tốc độ thay thế lãnh đạo dân sự và quân sự tại Lầu Năm Góc dưới thời Hegseth hiện không có tiền lệ trong vài thập kỷ gần đây — sa thải Tướng Randy George, hàng loạt tướng lĩnh và đô đốc khác, và giờ là một bộ trưởng hải quân bị loại chỉ một ngày sau khi ông ta còn phát biểu trước đám đông tại hội nghị hải quân thường niên. Sự đột ngột đó tự nó đã là tín hiệu: không có kế hoạch chuyển tiếp, không có thông báo trước, không có lý do công khai. Điều này làm dấy lên câu hỏi thực sự — Phelan bị đẩy ra vì lý do chính sách, vì mâu thuẫn nội bộ với Hegseth, hay vì lý do cá nhân chưa được tiết lộ?
Việc bổ nhiệm Hung Cao làm quyền bộ trưởng mang ý nghĩa biểu tượng lớn: ông là người Mỹ gốc Việt đầu tiên nắm quyền lãnh đạo một quân chủng Mỹ, dù ở tư cách tạm quyền. Nhưng bối cảnh chính trị phức tạp hơn thế. Cao từng tranh cử Thượng viện ở Virginia theo đảng Cộng hòa và thua — ông là nhân vật có cơ sở chính trị trong cộng đồng bảo thủ gốc Việt. Sự thăng tiến này có thể phản ánh toan tính chính trị lẫn năng lực thực sự.
Rộng hơn, xu hướng Hegseth dùng tiêu chí trung thành chính trị để cơ cấu lại lãnh đạo quân sự đang tạo ra rủi ro thể chế — khi kinh nghiệm chiến trường và tính liên tục trong chỉ huy bị thay bằng sự gần gũi với Nhà Trắng.
Tác Động Cộng Đồng
Việc Hung Cao — người tị nạn Việt Nam đến Mỹ hồi thập niên 1970 — trở thành quyền Bộ trưởng Hải quân có tác động biểu tượng rõ ràng với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đặc biệt thế hệ thứ nhất và thứ hai.
Với thế hệ người tị nạn sau năm 1975, hành trình của Cao — từ đứa trẻ chạy loạn lên đến người đứng đầu một quân chủng Mỹ, dù tạm quyền — mang ý nghĩa lớn hơn một sự kiện nhân sự thông thường. Đây là hình mẫu hội nhập mà nhiều gia đình gốc Việt tại Little Saigon, Houston hay San Jose từng kể cho con cái nghe.
Với thế hệ trẻ người Mỹ gốc Việt đang phục vụ trong quân đội hoặc theo đuổi sự nghiệp liên bang, sự kiện này mở ra cuộc thảo luận thực tế: vị trí lãnh đạo cao nhất không còn là giới hạn bất khả xâm phạm. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị đầy biến động tại Lầu Năm Góc hiện nay cũng là lời nhắc nhở về sự bấp bênh của các vị trí bổ nhiệm chính trị.