Chính quyền Trump đang giữ nguyên lệnh tạm dừng xét duyệt hồ sơ visa, thẻ xanh, giấy phép lao động và đơn nhập tịch — ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm nghìn người sinh tại 39 quốc gia, trong đó có Nigeria, Myanmar và Venezuela. Lệnh này ra đời sau vụ một công dân Afghanistan bắn hai binh sĩ Vệ binh Quốc gia tại Washington, D.C. vào cuối tháng 11/2024. Theo NPR, nhiều người bị mắc kẹt trong các ngành y tế, công nghệ và dầu khí — mất việc làm, lỡ cơ hội thăng chức, và có nguy cơ mất tư cách cư trú hợp pháp. Một số người đã trả tới 3.000 USD cho dịch vụ "xử lý ưu tiên" (premium processing) của USCIS nhưng vẫn không được giải quyết. Theo ông David Bier của Viện Cato, chính phủ liên bang đã thu hơn 1 tỷ USD tiền phí từ các hồ sơ này mà không xử lý.
Phân Tích
Lần cuối cùng Washington áp đặt lệnh tạm dừng diện rộng như vậy là thời Trump 1.0 với "Muslim ban" — và lần đó, các tòa án liên bang đã can thiệp. Lần này, cơ chế tương tự đang được kéo giãn hơn, nhắm vào 39 quốc gia và bao phủ nhiều loại hồ sơ hơn.
Điểm nguy hiểm nhất không phải là lệnh tạm dừng tự nó, mà là khoảng trống pháp lý nó tạo ra: người có hồ sơ đang chờ xét duyệt có thể mất tư cách hợp pháp bất cứ lúc nào — và khi đó họ trở thành đối tượng có thể bị bắt và trục xuất. Đây không phải là lỗi hệ thống, mà là cơ chế có chủ đích, theo lập luận của ông David Bier từ Viện Cato.
Về mặt kinh tế, hệ quả không chỉ rơi lên người nhập cư. Theo số liệu của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (National Science Foundation), lao động nước ngoài làm việc trong lĩnh vực STEM với tỷ lệ cao hơn lao động sinh tại Mỹ — điều đó có nghĩa là lệnh đóng băng này đang làm tê liệt một phần lực lượng lao động chất lượng cao mà nền kinh tế Mỹ phụ thuộc.
Cũng cần chú ý: Trump từng hứa hẹn với các nhà đầu tư Thung lũng Silicon trong chiến dịch 2024 rằng ông ủng hộ cấp thẻ xanh tự động cho sinh viên tốt nghiệp đại học tại Mỹ — một cam kết hiện hoàn toàn mâu thuẫn với chính sách đang được thực thi.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại Mỹ chịu ảnh hưởng trực tiếp:
Thứ nhất, kỹ sư và lập trình viên gốc Việt đang cầm visa H-1B hoặc đang trong giai đoạn OPT và STEM OPT tại các trung tâm công nghệ như Thung lũng Silicon, Austin và Seattle. Nếu quê quán của họ thuộc danh sách 39 quốc gia bị nhắm tới — hoặc nếu nhà tuyển dụng tuyển thêm người từ các quốc gia đó — toàn bộ chuỗi gia hạn giấy phép lao động có thể bị đóng băng, ảnh hưởng đến hợp đồng làm việc đang hiệu lực.
Thứ hai, sinh viên gốc Việt đang học sau đại học tại Mỹ và chờ phê duyệt OPT để ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Dù Việt Nam không nằm trong danh sách 39 quốc gia bị tạm dừng, USCIS đang quá tải toàn hệ thống — các hồ sơ không thuộc diện cấm vẫn bị chậm trễ dây chuyền, đẩy lùi thời hạn khởi động hợp đồng lao động đầu tiên.