Tòa án Tối cao Mỹ hôm thứ Tư ra phán quyết 6-3 trong vụ Louisiana v Callais, xóa bỏ trên thực tế những điều khoản còn lại của Đạo luật Quyền Bầu cử (Voting Rights Act — đạo luật bảo vệ quyền bầu cử của các nhóm thiểu số) năm 1965. Phán quyết do Thẩm phán Samuel Alito soạn thảo, được năm thẩm phán Cộng hòa còn lại ủng hộ, đặt ra tiêu chuẩn mới buộc nguyên đơn phải chứng minh ý định phân biệt chủng tộc — chứ không chỉ hậu quả phân biệt — khi kiện các bản đồ địa hạt bầu cử. Theo phân tích của tờ New York Times, phán quyết này đe dọa khoảng một chục ghế nghiêng về đảng Dân chủ tại miền Nam. Tổ chức Fair Fight Action của Stacey Abrams ước tính đảng Cộng hòa có thể giành thêm tới 27 ghế. Một số ghế có thể bị mất ngay trong kỳ bầu cử sơ bộ tháng 11/2026.
Phân Tích
Phán quyết Callais là bước cuối trong chuỗi tháo dỡ có hệ thống kéo dài hơn một thập kỷ — khởi đầu từ Shelby County v Holder năm 2013 khi SCOTUS vô hiệu hóa Điều 5, và nay kết thúc bằng việc vô hiệu hóa Điều 2. Lần này, Alito lập luận rằng việc vẽ địa hạt để bảo vệ đại diện của cử tri da đen tự nó là hành vi phân biệt chủng tộc với cử tri không phải da đen — một lập luận đảo ngược hoàn toàn tinh thần của Tu chính án 14 và đạo luật năm 1965.
Hệ quả thực tế rất rõ: tại các tiểu bang Cộng hòa kiểm soát lưỡng viện như Alabama, Georgia, Louisiana và Texas, giới lập pháp địa phương sẽ nhanh chóng vẽ lại địa hạt trước kỳ bầu cử sơ bộ tháng 11/2026 và chu kỳ 2028. Chiêu bài che đậy sẽ là "phân biệt đảng phái" — hợp pháp theo luật hiện hành — dù tại nhiều tiểu bang miền Nam, ranh giới chủng tộc và ranh giới đảng phái gần như trùng nhau hoàn toàn.
Nhà phân tích chính trị Christine Wolbrecht của Đại học Notre Dame từng lập luận rằng Mỹ chỉ thực sự là nền dân chủ kể từ khi có Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965. Nếu chấp nhận luận điểm đó, phán quyết hôm nay đánh dấu sự kết thúc của 60 năm dân chủ thực chất. Tiền lệ này sẽ là công cụ cho hàng trăm vụ kiện địa hạt bầu cử đang chờ xử lý trên khắp nước Mỹ.
Tác Động Cộng Đồng
Người Mỹ gốc Việt — đặc biệt tại các cộng đồng đông dân ở miền Nam như Houston (Texas), Garden Grove và Westminster (California) — cần chú ý đến hai hệ quả cụ thể.
Thứ nhất, cử tri gốc Việt tại Texas và Georgia nằm trong các địa hạt đa số thiểu số (majority-minority district) vốn được bảo vệ bởi Điều 2 của Đạo luật Quyền Bầu cử. Sau phán quyết Callais, các tiểu bang Cộng hòa có thể vẽ lại địa hạt trước tháng 11/2026, pha loãng phiếu của cộng đồng thiểu số châu Á — trong đó có người Việt — vào các khu đa số da trắng, làm giảm sức nặng chính trị của cộng đồng.
Thứ hai, người cao tuổi tị nạn thế hệ 1 tại Little Saigon (Quận Cam) và Houston vốn dễ bị tổn thương khi tiếp cận điểm bỏ phiếu. Nếu các tiểu bang không còn bị ràng buộc bởi tiêu chuẩn tác động phân biệt, các quy định hạn chế ngôn ngữ và địa điểm bỏ phiếu có thể được áp đặt mà không cần chứng minh ý định kỳ thị.