Liên minh ủng hộ đạo luật San Diego County Health & Safety Act hôm thứ Hai nộp hơn 151.000 chữ ký cho cơ quan đăng ký bầu cử quận, với mục tiêu đưa sắc thuế bán hàng tăng nửa xu (half-cent sales tax) lên phiếu bầu tháng 11/2026. Theo nội dung sáng kiến, sắc thuế này dự kiến thu về khoảng 360 triệu USD mỗi năm. Trong đó, tối thiểu 20% — tương đương khoảng 81 triệu USD — sẽ dành cho việc xử lý khủng hoảng nước thải sông Tijuana tràn vào lãnh thổ Mỹ. Tối đa 60% có thể tài trợ cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe, trẻ em, hỗ trợ thực phẩm và chăm sóc tại nhà. Phần còn lại — khoảng 18% — hướng đến an toàn công cộng và phòng chống cháy rừng. Cơ quan đăng ký bầu cử có 30 ngày làm việc để xác minh chữ ký; cần ít nhất 102.923 chữ ký hợp lệ để đủ điều kiện.
Sắc thuế này không chỉ là vấn đề ngân sách, mà là cam kết tài chính dài hạn để xử lý khủng hoảng nước thải và củng cố an sinh xã hội tại San Diego.
Phân Tích
Mức thuế bán hàng tăng thêm nửa xu nghe có vẻ nhỏ, nhưng với quy mô 360 triệu USD mỗi năm, đây là một trong những sáng kiến thuế địa phương lớn nhất mà San Diego từng đưa ra bỏ phiếu. Điểm đáng chú ý: liên minh đặt khủng hoảng nước thải Tijuana làm "ngôi sao" chính trị để kéo phiếu ủng hộ — nhưng theo nội dung sáng kiến, khoản 81 triệu USD dành cho vấn đề này chưa có kế hoạch chi tiêu cụ thể. Đây là chiêu quen thuộc trong chính trị địa phương Mỹ: dùng vấn đề gây bức xúc cao (mùi hôi, ô nhiễm biên giới) để che lấp phần lớn ngân sách thực sự hướng đến các dịch vụ xã hội rộng hơn.
Về phía phản đối, giới kinh doanh và cử tri bảo thủ tại San Diego thường dị ứng với bất kỳ đề xuất tăng thuế nào — đặc biệt khi nền kinh tế vẫn còn chịu sức ép lạm phát. Lịch sử các cuộc bỏ phiếu tăng thuế bán hàng tại California cho thấy ngưỡng thông qua thường rất sít sao, cần đa số 2/3 nếu là thuế có mục đích đặc biệt.
Quá trình xác minh 30 ngày làm việc của cơ quan đăng ký bầu cử sẽ là rào cản đầu tiên — nhưng trận chiến thực sự sẽ diễn ra từ mùa hè đến tháng 11/2026.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại San Diego bị tác động trực tiếp nếu sắc thuế này được thông qua.
Thứ nhất, người cao tuổi tị nạn thế hệ 1 sống ở các khu vực như City Heights và Linda Vista — nhiều người thuộc diện không có bảo hiểm hoặc bảo hiểm thiếu (underinsured). Theo sáng kiến, tối đa 60% ngân sách có thể tài trợ dịch vụ y tế cho nhóm này, bao gồm chăm sóc tại nhà và hỗ trợ đăng ký CalFresh — tác động trực tiếp đến hàng nghìn hộ gia đình gốc Việt thu nhập thấp tại quận San Diego.
Thứ hai, chủ tiệm và doanh nghiệp nhỏ gốc Việt tại các khu thương mại như El Cajon Boulevard và Mira Mesa sẽ phải thu thêm nửa xu thuế trên mỗi đô la doanh thu, chuyển gánh nặng này sang người tiêu dùng — một áp lực không nhỏ trong bối cảnh biên lợi nhuận bán lẻ vốn đã mỏng.