Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) tuần trước đã ký lệnh yêu cầu International Paper Co. và McGinnes Industrial Maintenance — công ty con của Waste Management of Texas — bắt đầu khắc phục ô nhiễm tại phần phía bắc của hố chứa chất thải sông San Jacinto gần Baytown, Houston.
Khu vực này được xếp vào danh sách Superfund từ năm 2008. Các hố chứa được xây từ thập niên 1960 để trữ chất thải độc hại từ một nhà máy giấy lân cận, và chứa dioxin — hóa chất gây ung thư — đã nhiều lần bị rò rỉ do lũ lụt và xói mòn.
Theo lệnh này, chi phí khắc phục dự kiến vượt $262 triệu. Hai công ty có thể bị phạt tới $71.545 mỗi ngày nếu vi phạm. Phần hố phía nam đã được xử lý xong năm 2024, theo Texas Health and Environment Alliance (THEA). Báo cáo năm ngoái của Sở Y tế Texas ghi nhận tỷ lệ một số loại ung thư cao hơn bình thường ở phía đông Quận Harris, dọc theo sông San Jacinto.
Báo cáo y tế ghi nhận tỷ lệ ung thư cao bất thường tại khu vực phía đông Quận Harris, nơi các hố chất thải độc hại đã rò rỉ suốt nhiều thập kỷ.
Phân Tích
Hồ sơ San Jacinto là bằng chứng rõ nhất cho thấy tiến trình Superfund ở Mỹ có thể kéo dài hàng thập kỷ mà không cần ai chịu trách nhiệm hình sự. Khu vực này bị liệt vào danh sách Superfund từ năm 2008 — tức đã 17 năm — trong khi dioxin liên tục bị lũ cuốn ra sông mỗi mùa mưa bão.
Lệnh mới của EPA quan trọng ở chỗ nó thiết lập cơ chế phạt tự động: $71.545 mỗi ngày vi phạm, theo nội dung lệnh. Đây là công cụ răn đe thực sự, khác với các khuyến nghị mang tính tự nguyện trước đây mà cư dân Channelview mô tả là "chiến thuật trì hoãn" từ phía International Paper và Waste Management.
Điều đáng chú ý hơn là bối cảnh chính trị hiện tại: chính quyền Trump đang cắt giảm ngân sách EPA và thu hẹp thẩm quyền thực thi môi trường liên bang. Việc EPA vẫn ký lệnh cưỡng chế trong giai đoạn này — thay vì để các bang tự xử lý — cho thấy áp lực vận động từ cộng đồng địa phương đủ mạnh để vượt qua xu hướng phi điều tiết từ trên xuống.
Báo cáo của Sở Y tế Texas ghi nhận tỷ lệ ung thư cao bất thường ở phía đông Quận Harris nhưng không xác định nguyên nhân — một cách diễn đạt mang tính pháp lý để tránh tạo tiền lệ kiện tụng. Cộng đồng ở đây đã chờ đủ lâu để hiểu sự khác biệt giữa thắng lợi thật sự và thắng lợi trên giấy tờ.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng gốc Việt tại Houston chịu tác động trực tiếp.
Thứ nhất, ngư dân gốc Việt tại Gulf Coast và vùng ven sông San Jacinto — đặc biệt tập trung ở Seabrook, Bacliff và cộng đồng Channelview — đã nhiều năm hạn chế đánh bắt cá và tôm do cảnh báo dioxin từ khu vực này. Lệnh khắc phục có thể mở đường để các lệnh cấm đánh bắt được dỡ bỏ trong vòng vài năm tới, tùy theo tiến độ thi công $262 triệu.
Thứ hai, nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại đông Quận Harris — nơi giá nhà truyền thống thấp hơn so với nội thành Houston — sẽ theo dõi sát tiến độ khắc phục. Khi dự án hoàn thành, giá trị bất động sản ven sông có thể tăng đáng kể, nhưng trong giai đoạn thi công, rủi ro ô nhiễm tạm thời vẫn cần được cân nhắc.