Bộ Tư Pháp Mỹ hôm thứ Năm chính thức cáo buộc trường Y của Đại học Yale vi phạm luật chống phân biệt đối xử khi tuyển sinh, cụ thể là sử dụng yếu tố chủng tộc bất hợp pháp trong quá trình xét duyệt hồ sơ.
Theo thư của trợ lý bộ trưởng tư pháp phụ trách dân quyền Harmeet Dhillon, điều tra nội bộ cho thấy sinh viên da đen và gốc Hispanic có tỷ lệ trúng tuyển cao hơn nhiều so với sinh viên da trắng và gốc Á, dù điểm GPA và điểm thi thấp hơn. Cụ thể, theo thư của bà Dhillon, một ứng viên da đen có thể có xác suất nhận được lời mời phỏng vấn cao gấp 29 lần so với một ứng viên gốc Á có hồ sơ học thuật tương đương.
Đây là vụ thứ hai trong tháng 5/2026, sau khi Bộ Tư Pháp tuần trước cũng gửi thông báo tương tự đến trường Y của Đại học California tại Los Angeles (UCLA). Động thái này nằm trong chiến lược rộng hơn của chính quyền Trump nhằm xóa bỏ hoàn toàn chính sách tuyển sinh ưu tiên theo chủng tộc (affirmative action), vốn đã bị SCOTUS cấm từ năm 2023.
Động thái này nằm trong chiến lược rộng hơn của chính quyền Trump nhằm xóa bỏ hoàn toàn chính sách tuyển sinh ưu tiên theo chủng tộc.
Phân Tích
Vụ Yale là phát súng thứ hai trong chưa đầy hai tuần — và con số 29 lần chênh lệch xác suất phỏng vấn mà Dhillon trích dẫn là vũ khí pháp lý sắc bén nhất từ trước đến nay trong chiến dịch này.
Sau phán quyết Students for Fair Admissions năm 2023, nhiều trường đại học điều chỉnh quy trình tuyển sinh trên giấy tờ nhưng vẫn giữ nguyên kết quả đầu ra — tỷ lệ sinh viên theo chủng tộc gần như không thay đổi. Bộ Tư Pháp hiện đang dùng chính dữ liệu đó làm bằng chứng: nếu kết quả không đổi sau phán quyết, thì hành vi phân biệt vẫn đang xảy ra. Đây là lập luận tinh vi hơn nhiều so với các vụ kiện affirmative action trước đây.
Yale không phải mục tiêu ngẫu nhiên. Trường này từng đệ trình amicus brief trong vụ kiện năm 2023, tuyên bố rằng không thể duy trì sự đa dạng nếu không tính đến chủng tộc. Bộ Tư Pháp giờ dùng chính tuyên bố đó để lập luận ngược: nếu Yale vẫn đạt được sự đa dạng tương tự sau phán quyết, thì chứng tỏ chủng tộc vẫn được sử dụng bí mật.
Hệ quả lớn nhất không nằm ở Yale hay UCLA, mà ở hàng chục trường y khoa khác đang theo dõi vụ này. Áp lực tuân thủ tự nguyện — hoặc đối mặt với kiện tụng liên bang — sẽ buộc các trường phải thay đổi quy trình tuyển sinh trong vòng vài tháng tới.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng gốc Việt bị ảnh hưởng trực tiếp nhất.
Thứ nhất là sinh viên gốc Việt đang nộp hồ sơ vào trường y. Theo số liệu Bộ Tư Pháp trích dẫn, ứng viên gốc Á tại Yale có GPA trung vị 3,98 và điểm MCAT ở bách phân vị thứ 100, nhưng vẫn thua thiệt so với ứng viên có hồ sơ yếu hơn. Nếu Yale và các trường y tương tự buộc phải xóa bỏ hoàn toàn yếu tố chủng tộc, sinh viên gốc Việt — vốn tập trung đông ở Nam California, vùng Vịnh San Francisco và Houston — có thể hưởng lợi trực tiếp từ quy trình xét hồ sơ minh bạch hơn trong chu kỳ tuyển sinh 2026 đến 2027.
Thứ hai là nhân viên y tế gốc Việt đang làm việc tại các bệnh viện lớn và lo ngại rằng bằng cấp của họ từng bị định giá thấp hơn mức xứng đáng do chính sách tuyển sinh thiếu công bằng ở cấp đào tạo.