Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và lãnh đạo Trung Quốc khép lại mà không mang lại câu trả lời rõ ràng cho nhiều nông dân Mỹ đang lao đao. Trước thềm đàm phán, giới nông nghiệp kỳ vọng sẽ có cam kết cụ thể về việc Bắc Kinh nối lại mua hàng nông sản Mỹ — vốn bị thu hẹp đáng kể sau nhiều năm căng thẳng thương mại. Thay vào đó, nhiều người vẫn còn đang chờ đợi. Song song đó, cuộc xung đột liên quan đến Iran tiếp tục đẩy giá nhiên liệu và chi phí vận chuyển lên cao, bóp nghẹt lợi nhuận vốn đã mỏng của nông trại. Theo phóng viên Lana Zak, bức tranh toàn cảnh là một ngành nông nghiệp đang chịu áp lực từ hai hướng: thị trường xuất khẩu bất định và chi phí sản xuất leo thang.
Ngành nông nghiệp đang chịu áp lực từ hai hướng: thị trường xuất khẩu bất định và chi phí sản xuất leo thang.
Phân Tích
Mỗi lần Washington tổ chức một hội nghị thượng đỉnh lớn, nông dân vùng Trung Tây đều hy vọng — và thường thất vọng. Lịch sử cho thấy các thỏa thuận thương mại Mỹ–Trung ít khi chuyển thành đơn hàng thực tế nhanh chóng: thỏa thuận Giai đoạn 1 năm 2020 có cam kết mua 36,5 tỷ USD nông sản Mỹ, nhưng Trung Quốc không bao giờ đạt đủ mục tiêu đó, theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA).
Lần này, tình thế còn phức tạp hơn vì cuộc chiến liên quan đến Iran đang gây áp lực lên giá dầu, kéo theo chi phí phân bón, nhiên liệu máy móc và vận chuyển tăng theo — tất cả cùng một lúc. Nông dân không thể chờ đợi vô hạn trong khi lãi vay ngân hàng, chi phí đất và giá đầu vào đều tăng.
Vấn đề cốt lõi là cấu trúc thương mại nông sản Mỹ phụ thuộc quá nặng vào một thị trường duy nhất. Trung Quốc chiếm gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Mỹ, theo USDA. Khi mối quan hệ đó trở nên bất ổn — dù vì thuế quan, địa chính trị hay chiến lược tự cung tự cấp của Bắc Kinh — toàn bộ chuỗi sản xuất của nông dân Mỹ rung chuyển. Không có một hội nghị thượng đỉnh nào đủ sức thay đổi cấu trúc đó trong ngắn hạn.
Tác Động Cộng Đồng
Cộng đồng người Việt gốc nông nghiệp tại các tiểu bang như California và Texas — đặc biệt các hộ trồng lúa, rau màu và nuôi trồng thủy sản quy mô nhỏ — đang chịu tác động kép. Chi phí nhiên liệu và phân bón tăng do căng thẳng với Iran ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của các trang trại gia đình. Đồng thời, các doanh nghiệp nhập khẩu hàng thực phẩm Việt Nam tại Mỹ — đặc biệt nhóm nhập khẩu gạo, nước mắm và hàng khô từ Việt Nam — đang theo dõi sát diễn biến thương mại Mỹ–Trung vì biến động tỷ giá và chi phí logistics có thể lan sang cả chuỗi cung ứng Đông Nam Á, làm tăng giá nhập khẩu vào thị trường Mỹ.