Ủy ban Tư vấn Di dân Anh Quốc (Migration Advisory Committee) vừa công bố báo cáo 'Who Stays, Who Leaves?' (Ai Ở Lại, Ai Ra Đi), theo dõi khoảng 900.000 hành trình di dân từ năm 2014 đến năm 2024. Báo cáo cho thấy người nhập cư thu nhập cao — đặc biệt nhóm kiếm trên 125.000 bảng Anh mỗi năm — có tỷ lệ ở lại Anh thấp nhất, do họ có nhiều lựa chọn toàn cầu và ít rào cản tài chính khi muốn chuyển đi nơi khác.
Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood đề xuất tăng thời gian chờ để được cấp quyền định cư lâu dài từ 5 năm lên 10 năm. Nhóm đóng thuế thu nhập cao có thể được giảm thời gian chờ về lại 5 năm nếu đáp ứng điều kiện nhất định. Tuy nhiên, báo cáo cảnh báo chính sách chặt hơn sẽ khiến nhóm thu nhập cao và giới học thuật — vốn đã có tỷ lệ ở lại thấp — càng dễ rời đi hơn. Ngược lại, nhân viên y tế và người nhập cư thu nhập dưới 40.000 bảng có cam kết ở lại rất cao: 94% y tá vẫn còn ở Anh sau 5 năm.
Chính sách chặt chẽ hơn sẽ khiến nhóm thu nhập cao và giới học thuật, vốn đã có tỷ lệ ở lại thấp, càng dễ dàng rời đi hơn.
Phân Tích
Chính sách định cư của Anh Quốc đang đi ngược lại mục tiêu kinh tế của chính mình. Khi London siết thời gian chờ định cư từ 5 lên 10 năm, nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất lại là những người Anh Quốc cần nhất — chuyên gia lương cao, nhà khoa học, và học giả quốc tế.
Báo cáo của Ủy ban Tư vấn Di dân cho thấy nhóm "chuyên gia khoa học tự nhiên và xã hội" — chủ yếu là giới hàn lâm — chỉ có 57% ở lại sau 5 năm. Đây là tỷ lệ thấp nhất trong toàn bộ nghiên cứu. Với hợp đồng ngắn hạn và sự nghiệp mang tính quốc tế, đây là nhóm có khả năng cao nhất sẽ chuyển sang Mỹ, Canada hoặc Úc khi quy trình định cư tại Anh kéo dài thêm.
Ngược lại, nhóm y tá và nhân viên chăm sóc sức khỏe — những người mà Anh Quốc đang rất thiếu — lại có tỷ lệ ở lại 94% sau 5 năm. Họ ở lại không phải vì chính sách định cư hào phóng, mà vì ít lựa chọn hơn và gắn bó cộng đồng sâu hơn. Chính phủ Anh đang vô tình thiết kế một hệ thống giữ lại người không muốn đi và đẩy đi người không muốn mất.
Tác Động Cộng Đồng
Chính sách này tác động trực tiếp đến hai nhóm trong cộng đồng gốc Việt có liên quan đến Anh Quốc.
Thứ nhất, kỹ sư và chuyên gia công nghệ gốc Việt đang làm việc tại Anh — đặc biệt nhóm từng học tại các trường đại học Anh và ở lại làm việc sau tốt nghiệp — sẽ phải tính toán lại kế hoạch định cư khi thời gian chờ tăng lên 10 năm. Nhiều người trong số này đang so sánh lộ trình visa H-1B tại Mỹ với con đường định cư tại Anh; chính sách mới làm nghiêng cán cân về phía Mỹ.
Thứ hai, người thân tại Việt Nam hoặc Mỹ của những chuyên gia này cũng bị ảnh hưởng gián tiếp qua dòng kiều hối và kế hoạch đoàn tụ gia đình. Nếu định cư tại Anh trở nên không chắc chắn hơn, một số sẽ chọn Mỹ — điều này có thể làm tăng áp lực lên danh sách chờ visa EB tại Mỹ vốn đã kéo dài nhiều năm với ứng viên gốc Việt.