Quỹ hưu bổng công chức California (CalPERS) đang đẩy tỷ lệ đầu tư vào vốn cổ phần tư nhân (private equity) và tín dụng tư nhân (private credit) lên tới 17%, theo bài phân tích của CalMatters. CEO Marcie Frost bảo vệ chiến lược này như một bước ngoặt cần thiết, nhưng giới phê bình chỉ ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng: định giá tài sản tư nhân do chính quản lý quỹ tự thực hiện — không phải thị trường — tạo ra ảo giác lợi nhuận ổn định. CalPERS hiện chỉ được tài trợ ở mức 79% và gánh khoản thiếu hụt 179 tỷ USD, theo CalMatters. Quỹ này còn vận động hành lang để giết chết Senate Bill 1319 — Đạo luật Minh bạch Vốn Tư nhân — bằng luận điệu rằng công khai thông tin sẽ gây thiệt hại hàng tỷ USD. Trong khi đó, các hợp đồng về phí quản lý vẫn bị che khuất khỏi cả hội đồng quản trị lẫn công chúng.
Khi người quản lý tiền hưu của bạn từ chối cho bạn xem hợp đồng, đó không phải đầu tư 'tư nhân' — đó là thiếu trách nhiệm giải trình.
Phân Tích
CalPERS quản lý tiền hưu của hơn 2 triệu công chức và người về hưu California — con số đủ lớn để bất kỳ sự cố nào cũng trở thành khủng hoảng tài chính công. Khoản thiếu hụt 179 tỷ USD mà CalMatters nêu ra không phải con số trừu tượng: nó là áp lực trực tiếp lên ngân sách tiểu bang, và cuối cùng lên người nộp thuế.
Vấn đề cốt lõi ở đây là cấu trúc thông tin bất cân xứng. Khi tài sản tư nhân được định giá bởi chính người quản lý — không phải bởi giao dịch thị trường thực — thì lợi nhuận báo cáo có thể trễ từ 3 đến 9 tháng so với thực tế, theo CalMatters. Frost có thể tuyên bố "vượt trội" trong khi thực ra chỉ đang hưởng lợi từ độ trễ thống kê.
Tiền lệ đáng lo ngại: nhiều quỹ hưu bổng công lớn của Mỹ — trong đó có một số quỹ tiểu bang — đã từng theo đuổi chiến lược private equity tương tự trong thập niên 2000 và phải cắt giảm quyền lợi sau khủng hoảng 2008. CalPERS không miễn nhiễm với chu kỳ đó.
Việc CalPERS vận động chống lại Senate Bill 1319 là chi tiết đáng chú ý nhất trong toàn bộ câu chuyện. Một quỹ thực sự tự tin vào danh mục đầu tư của mình không cần phải sợ minh bạch. Khi minh bạch bị chặn, câu hỏi không còn là liệu có rủi ro không — mà là rủi ro đang bị che giấu đến mức nào.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm người Việt tại California chịu tác động trực tiếp từ rủi ro CalPERS.
Thứ nhất, nhân viên y tế gốc Việt — y tá, kỹ thuật viên, nhân viên hành chính bệnh viện — làm việc trong hệ thống y tế công lập tại Nam California và vùng Vịnh, phần lớn thuộc diện CalPERS. Nếu quỹ tiếp tục thiếu hụt và buộc phải tăng mức đóng góp của nhân viên, thu nhập thực của nhóm này giảm ngay lập tức — trong khi nhiều người đang gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng.
Thứ hai, công chức liên bang và tiểu bang gốc Việt tại Quận Cam và vùng Little Saigon — một trong những cộng đồng công chức gốc Việt đông nhất nước. Nếu CalPERS phải cắt giảm quyền lợi hưu trong 10 đến 15 năm tới khi thế hệ này về hưu, kế hoạch tài chính dài hạn của cả hộ gia đình bị ảnh hưởng trực tiếp.