Cuộc đua vào ghế Giám Sát Quận hạt 5 tại San Diego đang biến thành cuộc chiến kiểm soát nội bộ Đảng Cộng Hòa, khi Dân biểu tiểu bang Carl DeMaio thách thức cấu trúc quyền lực truyền thống của đảng tại địa phương.
Hai ứng viên Cộng Hòa chính là Thị trưởng San Marcos Rebecca Jones và Thị trưởng Vista John Franklin — cả hai đều cùng đảng, cùng lập trường chính sách, cùng khu vực North County. Nhưng DeMaio và tổ chức Reform California của ông đứng về phía Jones, trong khi phần lớn Ủy ban Trung ương Đảng Cộng Hòa quận ủng hộ Franklin.
Tháng 2/2026, ủy ban trung ương không thể ra quyết định chính thức vì DeMaio vận động ngăn bỏ phiếu cho đến khi có ứng viên đạt siêu đa số — khiến đảng không endorsement ai. DeMaio sau đó tự phát hành cái gọi là "hướng dẫn bỏ phiếu chính thức" mang biểu tượng đảng, dẫn đến việc bị Đảng Cộng Hòa California gửi thư yêu cầu chấm dứt vi phạm vào ngày 14/5/2026.
DeMaio đang bỏ ra hàng triệu USD để chống lại ứng viên Cộng Hòa — chỉ để trả thù cá nhân từ cuộc bầu cử năm 2020.
Phân Tích
Cuộc đua hạt 5 phản ánh một cuộc xung đột quyền lực sâu hơn đang định hình lại chính trị Cộng Hòa tại Nam California.
Mô hình DeMaio theo đuổi không phải là mới ở Mỹ — đây là chiến thuật "outsider takeover" mà Trump đã dùng ở quy mô quốc gia năm 2016: phá vỡ cơ chế đảng truyền thống, thay thế bằng một tổ chức ngoài đảng do một người kiểm soát hoàn toàn. Reform California trong kịch bản này đóng vai trò không khác gì một đảng con, nhưng không chịu trách nhiệm trước bất kỳ cử tri hay thành viên nào ngoài DeMaio.
Việc ông phát hành voter guide (hướng dẫn bỏ phiếu) mang biểu tượng voi — biểu tượng đảng Cộng Hòa — và tự xưng là "Official Central Committee Slate" là vi phạm trực tiếp thương hiệu chính trị của một tổ chức có hàng chục nghìn thành viên đăng ký. Phản ứng pháp lý của Đảng Cộng Hòa California ngày 14/5/2026 cho thấy mức độ nghiêm trọng của tiền lệ này.
Cựu chủ tịch đảng Corey Gustafson cáo buộc DeMaio "bỏ ra hàng triệu USD chống lại ứng viên Cộng Hòa" — nếu đúng, đây là hành động hiếm có: một nhân vật Cộng Hòa công khai dùng tiền PAC tấn công ứng viên cùng đảng để giải quyết thù oán cá nhân từ cuộc đua Quốc hội năm 2020. Kết quả cuộc bầu cử này sẽ cho thấy liệu cử tri Cộng Hòa quận San Diego còn tin vào cơ chế đảng truyền thống — hay đã sẵn sàng chấp nhận một trung tâm quyền lực thay thế.
Tác Động Cộng Đồng
Nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California, đặc biệt tại các vùng North County San Diego như Mira Mesa, Poway và Escondido — nơi có cộng đồng người Việt khá đông — sẽ chú ý sát cuộc đua này. Ghế Giám Sát Quận hạt 5 kiểm soát quy hoạch đất đai, phê duyệt dự án xây dựng và chính sách thuế địa phương. Với lịch sử bỏ phiếu tăng thuế bán hàng của Jones tại San Marcos năm 2024, các chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư gốc Việt trong khu vực cần theo dõi sát lập trường thuế của ứng viên thắng cử.
Người cao tuổi tị nạn thế hệ 1 sống tại các khu vực unincorporated (ngoài ranh giới thành phố) thuộc hạt 5 cũng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định ngân sách dịch vụ xã hội do Hội đồng Giám sát Quận phê duyệt — bao gồm chương trình vận chuyển y tế và hỗ trợ nhà ở cho người cao tuổi thu nhập thấp.