Nợ công của chính phủ liên bang Mỹ hiện vượt 120% GDP quốc gia — mức gần như chưa từng có trong lịch sử — và chưa có dấu hiệu chậm lại. Theo cựu kinh tế trưởng của IMF Maurice Obstfeld, "nền tảng chính trị hiện tại thực sự rất tệ." Những kịch bản có thể châm ngòi khủng hoảng không thiếu: bong bóng AI vỡ kéo theo thị trường chứng khoán lao dốc, hoặc nhà đầu tư bán tháo trái phiếu chính phủ Mỹ như đã xảy ra ngắn ngủi vào ngày 3/4/2025 khi Trump công bố thuế quan diện rộng. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đặt cược vào năng suất từ AI để lấp đầy ngân sách — một kịch bản mà giới phân tích độc lập coi là viễn tưởng. Trump không tỏ ra quan tâm đến khoản nợ ngày càng phình to, còn đảng Cộng hòa tại Quốc hội không có dấu hiệu kiềm hãm ông.
Fed không còn lựa chọn tốt nào — lối thoát duy nhất là cải cách tài khóa tại Quốc hội, nhưng điều đó gần như không thể xảy ra.
Phân Tích
Lần cuối cùng thế giới đối mặt khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Washington còn có thể triệu tập G20, phối hợp với các ngân hàng trung ương lớn, và bơm thanh khoản toàn cầu trong vài tuần. Lần này, cơ chế đó gần như không còn hoạt động.
Vấn đề không chỉ là quy mô nợ — 120% GDP là con số đáng lo, nhưng Nhật Bản từng chịu đựng hơn 200% mà không sụp đổ. Rủi ro thực sự nằm ở sự kết hợp độc hại giữa ba yếu tố: thứ nhất, nhà đầu tư nước ngoài không còn mua trái phiếu Mỹ vì lòng trung thành mà vì lợi suất — và họ sẵn sàng bán ngay khi tình hình xấu; thứ hai, Cục Dự Trữ Liên Bang (Fed) đang bị sức ép chính trị ngày càng lớn từ Trump, làm suy yếu tính độc lập vốn là neo ổn định của thị trường; thứ ba, Trung Quốc — đối tác tái chế thặng dư thương mại sang tài sản Mỹ — không có động cơ giải quyết mất cân bằng khi chính sách xuất khẩu trợ cấp vẫn đang tạo việc làm trong nước.
Nếu bán tháo trái phiếu xảy ra và Fed buộc phải mua vào để giữ lãi suất, lạm phát sẽ quay lại — kéo theo vòng xoáy đồng đô la mất giá. Obstfeld nói thẳng: Fed không còn lựa chọn tốt nào cả. Đây là bẫy thanh khoản (liquidity trap) phiên bản địa chính trị, và thế giới đang thiếu cả người dẫn đường lẫn bản đồ.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại Mỹ sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp nếu khủng hoảng nổ ra.
Thứ nhất, người gửi kiều hối về Việt Nam hàng tháng — ước tính hàng trăm nghìn gia đình, tập trung ở Nam California, Houston và San Jose. Nếu đồng đô la mất giá do Fed bị ép in tiền, sức mua của mỗi $500 gửi về sẽ giảm đáng kể theo tỷ giá — và phí chuyển tiền quốc tế thường tăng theo biến động tiền tệ.
Thứ hai, nhà đầu tư bất động sản gốc Việt tại Nam California và Houston đang nắm giữ tài sản thế chấp lãi suất thả nổi. Nếu lãi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh — như đã thấy trong đợt bán tháo ngắn tháng 4/2025 — lãi vay thế chấp sẽ leo theo, bóp nghẹt dòng tiền của những ai đang giữ danh mục cho thuê hoặc vừa tái cấp vốn.