Hội đồng Thành phố Santa Monica hôm thứ Ba bỏ phiếu nhất trí 6-0 thông qua hợp đồng $6 triệu USD với tổ chức phi lợi nhuận The People Concern để điều hành chương trình Santa Monica Renter Aid — hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho người thuê nhà đứng trước nguy cơ bị trục xuất.
Chương trình, được tài trợ hoàn toàn từ thuế chuyển nhượng bất động sản Measure GS do cử tri thông qua năm 2022, dự kiến khởi động vào mùa hè năm nay và phục vụ khoảng 150 hộ gia đình có nguy cơ cao mỗi năm. Người thuê nhà có thu nhập đến 120% mức thu nhập trung bình khu vực — khoảng $126.000 mỗi năm cho hộ một người — được đủ điều kiện tham gia.
Mức hỗ trợ lên đến $5.000 một lần, $10.000 hàng năm theo tháng, hoặc $20.000 cho những trường hợp đang trong vòng tố tụng trục xuất. Theo số liệu của thành phố, khoảng 472 người thuê nhà tại Santa Monica đối mặt với đơn kiện trục xuất mỗi năm. Năm đầu tiên, $900.000 — tức 75% ngân sách — đi thẳng vào hỗ trợ tài chính trực tiếp.
Rẻ hơn khi giữ người ta ở trong nhà còn hơn là đi tìm nhà cho họ sau khi đã mất chỗ ở.
Phân Tích
Chương trình này là hệ quả trực tiếp của Measure GS — một sắc thuế bất động sản hiếm gặp mà cử tri Santa Monica thông qua năm 2022 với mục đích rõ ràng là chống vô gia cư. Đây không phải tiền từ ngân sách liên bang hay trợ cấp tiểu bang, mà là nguồn lực địa phương do chính người dân bỏ phiếu lập ra — một mô hình mà nhiều thành phố Nam California đang theo dõi.
Tuy nhiên, con số 150 hộ mỗi năm đặt cạnh 472 đơn kiện trục xuất hàng năm cho thấy chương trình chỉ giải quyết được khoảng một phần ba nhu cầu thực tế. Hội đồng thành phố cũng chưa thống nhất được cách giải ngân: Thị trưởng Torosis muốn tin tưởng người thuê nhà bằng tiền mặt trực tiếp, nhưng phần lớn khoản thanh toán vẫn sẽ chuyển thẳng đến chủ nhà — một sự thỏa hiệp phản ánh tâm lý e ngại quen thuộc trong chính sách nhà ở Mỹ.
Với tiến độ xử lý hồ sơ từ hai đến ba tuần, chương trình có thể đến tay người cần quá trễ trong những vụ trục xuất khẩn. Đây là bài kiểm tra thực sự: không phải về ngân sách, mà về tốc độ thực thi.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại Nam California có liên quan trực tiếp.
Thứ nhất, người cao tuổi tị nạn thế hệ thứ nhất sinh sống tại các khu cho thuê ở Santa Monica, West LA và vùng lân cận — nhiều người sống bằng thu nhập cố định như SSI hoặc Social Security, thu nhập dưới ngưỡng 120% AMI và đủ điều kiện tham gia. Với mức hỗ trợ đến $10.000 mỗi năm theo tháng, chương trình có thể là vùng đệm quyết định giữa việc ở lại nhà hay rơi vào vô gia cư trong mùa hè 2026 khi chương trình chính thức mở cửa.
Thứ hai, người Việt thu nhập trung bình đang thuê nhà tại khu vực Westside — đặc biệt những ai đang làm việc trong ngành dịch vụ hoặc bán lẻ và chưa hồi phục hoàn toàn sau giai đoạn lạm phát 2022 đến 2024. Mốc $126.000 AMI cho hộ một người đủ rộng để bao phủ phần lớn nhóm này, miễn họ nắm được thông tin đăng ký khi chương trình ra mắt.