Ricardo Hernandez-Navarrete, 18 tuổi, bị ICE bắt giữ khi cùng má tới một cuộc hẹn di trú định kỳ tại Chicago — loại cuộc hẹn mà hàng ngàn người có hồ sơ di trú đang chờ xử lý vẫn phải thực hiện mỗi năm. Sau khi bị bắt, anh bị chuyển qua sáu tiểu bang khác nhau trong suốt nhiều tháng bị giam giữ. Hernandez-Navarrete cho biết các nhân viên ICE không giải thích lý do bắt giữ. Anh vừa tốt nghiệp trung học trong thời gian bị giam, theo tường thuật của phóng viên Camilo Montoya-Galvez. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh chính quyền đang mở rộng chiến dịch truy bắt người di trú, kể cả những người đang tuân thủ đầy đủ các yêu cầu pháp lý.
Tuân thủ pháp luật không còn bảo đảm an toàn — đó là thông điệp mà cộng đồng di trú đang phải đối mặt.
Phân Tích
Vụ bắt giữ Hernandez-Navarrete tại một cuộc hẹn di trú định kỳ đánh dấu một chiến thuật ngày càng phổ biến của ICE: biến chính các điểm tuân thủ pháp luật thành bẫy.
Trước đây, các cuộc hẹn check-in (kiểm tra định kỳ) được coi là vùng an toàn ngầm — người di trú chứng minh họ không trốn tránh, chính quyền duy trì giám sát. Khi ICE bắt đầu dùng những cuộc hẹn này để ra lệnh bắt, tác động tâm lý là rất lớn: hàng triệu người có hồ sơ đang chờ xử lý sẽ cân nhắc có nên tới hay không, phá vỡ chính cơ chế giám sát mà chính phủ đã xây dựng.
Việc chuyển Hernandez-Navarrete qua sáu tiểu bang trong nhiều tháng cũng không phải ngẫu nhiên. Luật sư nhân quyền từ lâu chỉ ra rằng việc chuyển trại liên tục (thường gọi là "ICE transfer churn") khiến gia đình và luật sư khó tiếp cận đương sự — làm suy yếu quyền tự bào chữa trên thực tế dù trên giấy tờ quyền đó vẫn tồn tại.
Trường hợp này không phải ngoại lệ. Nó là hình mẫu. Và với cộng đồng di trú đang theo dõi từng vụ việc, thông điệp rất rõ: tuân thủ không bảo đảm an toàn.
Tác Động Cộng Đồng
Hai nhóm trong cộng đồng người Việt tại Mỹ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Thứ nhất, người cao tuổi tị nạn thế hệ 1 và thân nhân diện bảo lãnh gia đình đang có hồ sơ treo — đặc biệt tại các cộng đồng đông người Việt như Little Sài Gòn (Orange County), Houston và San Jose — hiện phải đối mặt với quyết định có nên tiếp tục tới các cuộc hẹn check-in hay không. Nếu ICE dùng các buổi hẹn này để bắt người, nhiều gia đình sẽ chọn trốn tránh, đẩy hồ sơ vào tình trạng vi phạm lệnh tòa.
Thứ hai, thanh niên gốc Việt thuộc diện DACA hoặc TPS (Tạm thời Bảo vệ Tình trạng) — vốn phải gia hạn định kỳ — cũng đang lo ngại rằng mỗi lần tới văn phòng USCIS đều tiềm ẩn rủi ro bị giữ lại, dù họ đang tuân thủ đầy đủ điều kiện chương trình.