Theo Houston Public Media, ERCOT tuần này công bố dự báo nhu cầu điện mùa hè năm 2026 có thể vượt 92 gigawatt — cao hơn đáng kể so với kỷ lục 85 gigawatt năm 2023. Dù con số này nghe đáng lo, các chuyên gia năng lượng cho rằng lưới điện Texas hiện ổn định hơn nhiều so với vài năm trước.
Ed Hirs, chuyên gia năng lượng tại Đại học Houston, nhận định sự bùng nổ của điện gió và điện mặt trời trong năm năm qua là lý do chính giúp lưới điện trụ được. Trong khi đó, các nhà máy than, khí đốt và hạt nhân không mở rộng trong hơn 15 năm qua.
Áp lực nhu cầu đến từ nhiều phía: các trung tâm dữ liệu, hoạt động khai thác tiền mã hóa (cryptocurrency), cơ sở công nghiệp, và tăng trưởng kinh tế toàn tiểu bang. Từ tháng 9/2025, Texas đã bổ sung gần 0,5 gigawatt từ các trại đào tiền mã hóa, và ERCOT dự kiến thêm gần 2 gigawatt phụ tải lớn gia nhập lưới điện từ tháng 5 đến tháng 9 năm nay.
Đọc toàn bộ bài tường thuật gốc của Houston Public Media tại liên kết nguồn bên dưới.
Không có điện gió, điện mặt trời và pin lưu trữ, nền kinh tế Texas hôm nay sẽ chết đứng.
Phân Tích
Lưới điện Texas từng gần sụp đổ hai lần trong ba năm — mùa đông 2021 và mùa hè 2023. Lần này, dù nhu cầu dự báo tăng thêm khoảng 7 gigawatt so với kỷ lục trước, tín hiệu từ giới chuyên gia lại tương đối lạc quan — và lý do cốt lõi là năng lượng tái tạo đã lấp đầy khoảng trống mà than, khí đốt và hạt nhân để lại sau hơn 15 năm đóng băng đầu tư.
Đây là bước ngoặt quan trọng về mặt cấu trúc: trong nhiều năm, phe bảo thủ Texas đổ lỗi điện gió và điện mặt trời cho sự cố năm 2021. Nhưng thực tế ngược lại — chính sự tăng trưởng của tái tạo đang cứu lưới điện này khỏi sức ép nhu cầu ngày càng lớn từ các trung tâm dữ liệu AI và hoạt động đào tiền mã hóa.
Rủi ro thực sự không nằm ở công suất mà ở phân phối: khi nhu cầu đỉnh xảy ra đồng thời vào buổi chiều muộn — lúc điện mặt trời giảm mạnh — lưới điện phụ thuộc vào pin lưu trữ và khí đốt linh hoạt. Năng lực dự phòng đó hiện chưa được kiểm chứng trong điều kiện nắng nóng kéo dài nhiều ngày liên tiếp. Đây là biến số mà ERCOT cần quản lý chặt trong mùa hè này.
Tác Động Cộng Đồng
Houston là nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất Texas, với hàng chục nghìn hộ gia đình và hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ rải từ khu Bellaire — vẫn quen gọi là "Little Saigon của Houston" — cho đến các vùng ngoại ô như Sugar Land và Katy. Khi ERCOT dự báo nhu cầu điện có thể đạt hơn 92 gigawatt trong mùa hè năm nay, cao hơn kỷ lục 85 gigawatt năm 2023, câu hỏi thực tế nhất với cộng đồng này là: hóa đơn điện sẽ tăng thêm bao nhiêu, và nếu lưới điện căng thẳng, ai chịu thiệt trước?
Về chi phí, nhu cầu đỉnh cao hơn đồng nghĩa với giá điện bán buôn trên thị trường ERCOT — vốn dao động theo thời gian thực — có thể tăng vọt trong những giờ cao điểm mùa hè. Các hộ dùng hợp đồng giá biến động (variable-rate plan) sẽ cảm nhận trực tiếp; trong khi đó, các hộ dùng hợp đồng cố định (fixed-rate plan) được bảo vệ hơn nhưng thường phải trả phí cao hơn khi ký mới. Với các gia đình gốc Việt thế hệ 1 — nhiều người cao tuổi, sống trong nhà lớn theo kiểu đại gia đình, ít di chuyển để tiết kiệm điện, và ít quen theo dõi thị trường điện phi điều tiết của Texas — đây là một rủi ro tài chính thực tế vào đúng mùa nóng nhất năm.
Về phía doanh nghiệp, các tiệm nail, nhà hàng và cơ sở chế biến thực phẩm gốc Việt phụ thuộc nặng vào điều hòa không khí chạy liên tục trong những tháng hè Texas — chi phí điện có thể chiếm 8 đến 15% tổng chi phí vận hành của một tiệm nail nhỏ. Khi nhu cầu toàn lưới tăng mạnh và giá bán buôn leo thang, các doanh nghiệp nhỏ với biên lợi nhuận mỏng sẽ bị bóp từ hai phía: chi phí điện tăng trong khi khó tăng giá dịch vụ tương ứng.
Một điểm tích cực được chuyên gia Ed Hirs của Đại học Houston nhấn mạnh: sự tăng trưởng mạnh của điện gió và điện mặt trời trong năm năm qua đang giúp lưới điện trụ được trước nhu cầu kỷ lục, thay vì tái diễn kịch bản gần mất điện luân phiên như năm 2023. Tuy vậy, biến số lớn nhất vẫn là những ngày nắng nóng cực đoan kéo dài nhiều ngày liên tiếp — đúng kiểu thời tiết mà Houston thường trải qua vào tháng 7 và tháng 8 — khi pin lưu trữ và khí đốt linh hoạt bị kiểm tra thực sự.
Cộng đồng người Việt tại Houston nên chủ động kiểm tra lại loại hợp đồng điện đang dùng trước tháng 7/2026, cân nhắc chuyển sang fixed-rate plan nếu còn đang dùng variable-rate, và tận dụng các chương trình quản lý nhu cầu (demand response program) mà một số công ty bán lẻ điện tại Texas đang cung cấp để giảm hóa đơn trong giờ cao điểm.