Từ thông báo chính thức của California Governor's Office ↗
Theo thông báo của Văn phòng Thống đốc California ngày 26/06/2026, Thống đốc Gavin Newsom cùng các lãnh đạo lập pháp đã đạt được thỏa thuận ngân sách cân bằng cho năm tài khóa 2026-27 — tức là chi tiêu không vượt quá nguồn thu, không để lại thâm hụt sang năm tới.
Điều này có ý nghĩa thiết thực với cộng đồng người Mỹ gốc Việt tại California, từ các gia đình có con nhỏ, người cao tuổi phụ thuộc vào dịch vụ y tế công, cho đến chủ doanh nghiệp nhỏ và học sinh sinh viên.
Hơn 6 tỉ USD được giữ lại làm dự phòng — tín hiệu cho thấy Sacramento không chắc về nguồn tài trợ liên bang trong những năm tới.
Những gì thay đổi trong ngân sách mới
Điểm đáng chú ý nhất là thỏa thuận này dành hơn 6 tỉ USD vào một tài khoản dự phòng nhằm duy trì cân bằng ngân sách cho cả năm tài khóa 2026-27 lẫn năm tiếp theo. Đây là cơ chế "giữ tiền lại" thay vì chi ngay, nhằm phòng ngừa bội chi khi nguồn thu liên bang bị cắt giảm.
Về giáo dục, ngân sách bổ sung hàng tỉ USD cho hệ thống trường phổ thông từ mầm non đến lớp 12, các trường cao đẳng cộng đồng, và đại học. Đây là tin mừng cho nhiều gia đình gốc Việt đang cho con theo học hệ thống công lập California. Đáng chú ý, thỏa thuận còn chuyển Ban Giáo dục tiểu bang sang trực thuộc nhánh hành pháp, củng cố vai trò của Tổng Giám sát trường học toàn bang.
Về nhà ở, hai sáng kiến mới được công bố kèm ngân sách: Đạo luật Trái phiếu Nhà ở Cựu chiến binh và Nhà ở Giá phải chăng năm 2026, nhằm xây dựng và bảo tồn nhà ở giá thấp; và Đạo luật Save for California's Future — một tu chính án hiến pháp nhằm củng cố Quỹ Dự phòng ("Rainy Day Fund") của tiểu bang. Các cải cách tài chính nhà ở cũng được đưa vào nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở giá phải chăng, điều mà nhiều người trong cộng đồng gốc Việt đang chờ đợi.
Về chăm sóc sức khỏe tâm thần, ngân sách tiếp tục đầu tư vào hệ thống chăm sóc sức khỏe hành vi và triển khai Đề xuất 1 (Proposition 1) — chương trình điều trị tâm thần và cai nghiện đã được cử tri California thông qua trước đó. Các suất chăm sóc trẻ em (child care slots) cũng được duy trì, giúp các bậc cha mẹ đang đi làm không mất chỗ gửi con.
Ngân sách còn hạn chế các ưu đãi thuế lớn dành cho doanh nghiệp tập đoàn, đồng thời bổ sung kinh phí bảo vệ bầu cử, tăng cường tiếp cận cử tri và chống tin giả — điều đặc biệt liên quan trong bối cảnh cộng đồng gốc Việt ngày càng tham gia chính trị địa phương nhiều hơn.
Bối cảnh ra đời của thỏa thuận này không đơn giản: từ đầu năm 2026, California đối mặt với triển vọng tài khóa khó khăn, một phần do chính quyền liên bang liên tục cắt giảm tài trợ cho tiểu bang.
Xem thông báo chính thức của Văn phòng Thống đốc California tại liên kết nguồn bên dưới.
Phân Tích
Thỏa thuận này ra đời trong bối cảnh căng thẳng giữa Sacramento và Washington ngày càng leo thang. California phải tự cân đối ngân sách khi nguồn tài trợ liên bang thu hẹp — một thực tế mà các tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát phải đối mặt dưới chính quyền Trump hiện tại.
Việc lập Quỹ Dự phòng trị giá hơn 6 tỉ USD là tín hiệu thận trọng: Sacramento không chắc chắn về nguồn thu liên bang trong những năm tới. Đáng lưu ý, Thống đốc Newsom gần đây đã định vị mình như một ứng viên Dân chủ tiềm năng cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 — khiến mỗi quyết định ngân sách lớn cũng mang màu sắc chính trị quốc gia. Tuy nhiên, với cộng đồng gốc Việt tại California, điều quan trọng hơn là các dịch vụ thiết yếu — y tế, giáo dục, nhà ở — được cam kết duy trì ít nhất hai năm tới.
Tác Động Cộng Đồng
Quý độc giả không cần nộp hồ sơ hay thực hiện thủ tục gì ở thời điểm này — ngân sách là quyết định hành chính của tiểu bang, không yêu cầu hành động từ phía người dân.
Tuy nhiên, nếu gia đình bạn đang sử dụng các dịch vụ sau, hãy biết rằng chúng được tiếp tục tài trợ trong năm tài khóa 2026-27: suất chăm sóc trẻ em (child care) của tiểu bang, chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần công, hỗ trợ nhà ở giá phải chăng, và học phí hệ thống đại học công California (UC, CSU, cộng đồng). Nếu bạn là cựu chiến binh hoặc người trong diện thu nhập thấp đang tìm nhà, hãy theo dõi thông tin về Đạo luật Trái phiếu Nhà ở Cựu chiến binh khi nó được đưa ra bỏ phiếu.