Nếu gần đây bạn nghe nhắc đến cụm từ "democratic socialist" (xã hội chủ nghĩa dân chủ) trên tin tức Mỹ, đó không phải là một đảng chính trị riêng biệt. Democratic Socialists of America (DSA) là một tổ chức thành viên, không phải đảng đăng ký chính thức, nhưng các ứng viên được DSA hậu thuẫn vẫn ra tranh cử với tư cách đảng viên Dân chủ. Theo NPR, hai ứng viên như vậy vừa thắng các cuộc bầu cử sơ bộ cạnh tranh ở New York, tiếp nối một chiến thắng tương tự tại Philadelphia hồi tháng 5 và mới nhất là chiến thắng ở Denver hôm thứ Ba. Tại Denver, Melat Kiros, 29 tuổi, đã đánh bại một nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm suốt 30 năm, dù đối thủ của cô — Diana DeGette — vốn có hồ sơ bỏ phiếu khá tiến bộ. Điều khiến người dân chú ý là Kiros công khai từ chối nhận tiền từ các ủy ban hành động chính trị của doanh nghiệp và các nhóm vận động ủng hộ Israel, đồng thời chỉ trích đối thủ vì nhận các khoản tài trợ đó.
Đà thắng của các ứng viên xã hội chủ nghĩa dân chủ đang buộc Đảng Dân chủ tự hỏi mình muốn trở thành đảng như thế nào.
Nhóm cử tri và người lao động bị ảnh hưởng ra sao
Với người lao động và các gia đình thu nhập thấp, các ứng viên DSA thường vận động trên nền tảng tăng thuế người giàu, mở rộng phúc lợi xã hội và hỗ trợ chăm sóc trẻ em. Ở New York, Mamdani — người vừa đắc cử thị trưởng ở tuổi 34 và là đảng viên DSA thứ hai từng lãnh đạo thành phố — đã xây dựng cương lĩnh xoay quanh hỗ trợ nhà ở, chăm sóc trẻ em và tăng thuế với nhóm 1% thu nhập cao nhất. Với người thuê nhà và các gia đình đang chật vật vì chi phí sinh hoạt, đây là nhóm chính sách trực tiếp chạm đến túi tiền hàng tháng của họ.
Người nhập cư đứng ở đâu trong bức tranh này
Với người nhập cư, khoảng cách chính sách giữa hai phía rất rõ. DSA công khai muốn cho phép người lao động di chuyển tự do giữa các nước để tìm việc mà không bị kiểm soát nhập cư gắt gao, đồng thời mở rộng quyền lao động và dịch vụ xã hội cho mọi người nhập cư. Trong khi đó, ở cấp liên bang, Tòa án Tối cao Mỹ gần đây đã xác nhận thẩm quyền của chính quyền Trump trong việc siết chặt thực thi nhập cư, bao gồm thu hồi diện bảo vệ tạm thời (TPS) của hàng trăm ngàn người. Khoảng cách này giải thích vì sao chính sách nhập cư trở thành một trong những ranh giới rõ nét nhất giữa cánh DSA và phần còn lại của chính trường Mỹ.
Giới lãnh đạo Đảng Dân chủ và ứng viên ở bang chiến trường
Với các chiến lược gia Dân chủ theo đường lối trung dung, đà thắng của DSA là con dao hai lưỡi. Matt Bennett, đồng sáng lập nhóm nghiên cứu trung dung Third Way, thuộc nhóm lo ngại rằng việc đảng ôm lấy các ứng viên DSA sẽ cho Đảng Cộng hòa cái cớ để gắn nhãn cực đoan cho toàn bộ Đảng Dân chủ, từ đó ảnh hưởng đến kết quả ở những khu vực quyết định quyền kiểm soát Quốc hội. Đáng chú ý, các chiến thắng của DSA cho đến nay tập trung ở những thành phố vốn đã rất thiên về Dân chủ, trong khi ứng viên Dân chủ ở Michigan, Maine và Texas vẫn đang vận động về chi phí sinh hoạt mà không gắn nhãn DSA.
Ngay trong nội bộ phong trào cũng chưa thống nhất
Bản thân phong trào DSA cũng không phải một khối đồng nhất. Tại Los Angeles, hơn 400 thành viên chi hội từng họp bàn về việc có nên mở lại quy trình ủng hộ cho cuộc đua thị trưởng năm 2026 hay không; cuộc biểu quyết chỉ đạt 54% phiếu thuận, không đủ đa số tuyệt đối cần thiết, cho thấy nội bộ vẫn tranh cãi về cách phân bổ nguồn lực vận động. Christian Science Monitor cũng ghi nhận cuộc tranh luận về bản sắc này đang lan ra ngoài phạm vi vài thành phố lớn, trở thành phép thử cho toàn Đảng Dân chủ.
Vì sao xu hướng này đang tăng tốc
Sự trỗi dậy của DSA không phải hiện tượng mới — tổ chức bắt nguồn từ tư tưởng của người đồng sáng lập Michael Harrington, người từng kêu gọi xây dựng một phong trào cánh tả thực tế và khả thi. Nhưng theo New Republic, các cuộc khảo sát gần đây cho thấy khoảng 40% người Mỹ có cái nhìn tích cực về chủ nghĩa xã hội, còn đa số người dưới 30 tuổi cũng có thiện cảm với khái niệm này — nền tảng dư luận giúp lý giải vì sao các ứng viên như Mamdani có thể thắng cử với sự ủng hộ công khai từ Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez tại một cuộc mít tinh ở sân vận động Forest Hills, Queens, hồi cuối tháng 10/2025.
Điều người dân nên theo dõi tiếp theo là các cuộc bầu cử sơ bộ giữa nhiệm kỳ năm 2026, nơi số lượng ứng viên DSA tham gia tranh cử sẽ là phép thử thực sự cho việc liệu xu hướng này chỉ giới hạn ở các thành phố siêu thiên tả, hay đang len vào những khu vực cạnh tranh hơn — nơi kết quả bầu cử ảnh hưởng trực tiếp đến quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ.