Nhẫn kim cương và bài học thuế quan cho doanh nghiệp nhập khẩu gốc Việt

Cơ chế: khi quà tặng đi kèm ưu đãi thuế

Chiếc nhẫn vàng đính 321 viên kim cương, cùng ngọc bích, lục bảo và hồng ngọc, được trao cho Đại sứ Mỹ tại Bỉ Bill White hôm 3/7 để chuyển lại cho Tổng thống Trump, không phải là một món quà bất ngờ. Nó xuất hiện sau khi Trung tâm Kim cương Thế giới Antwerp (AWDC) tham gia góp ý với Ủy ban Châu Âu trong quá trình đàm phán thuế quan với chính quyền Trump hồi năm 2025 — kết quả là ngành này giữ được mức thuế nhập khẩu gần như bằng không cho lượng kim cương đã mài giũa xuất sang Mỹ. Trình tự thời gian này — vận động thuế quan trước, quà tặng xa hoa sau — là điều đáng để cộng đồng gốc Việt làm ăn với thị trường Mỹ chú ý, vì nó cho thấy một kênh gây ảnh hưởng chính sách thương mại mà không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được.

Ai hưởng lợi, ai đứng ngoài cuộc chơi

Với hàng loạt doanh nghiệp nhập khẩu kim hoàn, đá quý và vàng bạc của người Việt tại Mỹ — từ khu Bolsa ở Little Saigon đến các trung tâm buôn bán vàng ở Houston — mức thuế nhập khẩu áp lên hàng nhập từ nước ngoài luôn là bài toán sống còn cho biên lợi nhuận. Nhưng khác với một hiệp hội ngành lớn như AWDC, các tiệm vàng và cơ sở nhập khẩu nhỏ gốc Việt không có ngân sách vận động hành lang, không có đường dây tiếp cận trực tiếp Nhà Trắng, và càng không thể tổ chức một sự kiện quy mô để gây thiện cảm. Sự kiện tại Brussels, nơi đại sứ White huy động hơn 5,5 triệu USD tài trợ từ các tập đoàn lớn cho lễ kỷ niệm, minh họa rõ việc tiếp cận chính sách thương mại Mỹ giờ đây đòi hỏi nguồn lực mà đa số doanh nghiệp gốc Việt không có. Đây chính là cái giá vô hình của một hệ thống vận động chính sách dựa trên quan hệ cá nhân với người đứng đầu hành pháp, thay vì quy trình minh bạch, công khai.

Tiền lệ đạo đức mong manh

Hình ảnh chiếc nhẫn lần đầu được công bố hôm 30/6/2026 qua Hãng thông tấn AP, trước khi món quà chính thức được trao mấy ngày sau. Ngay sau đó, đại sứ White còn đăng rồi xóa vội một tấm ảnh đeo thử chiếc nhẫn, khiến dư luận thêm chú ý. Theo giới chuyên gia đạo đức công vụ được Associated Press phỏng vấn, việc ông Trump nhận các món quà giá trị lớn — bao gồm cả chiếc nhẫn này — là sự phá vỡ thông lệ nhiều thập niên của Nhà Trắng về quà tặng cá nhân từ nước ngoài. Luật liên bang không cấm hoàn toàn việc nhận quà, nhưng buộc phải công khai trong bản kê khai tài sản hàng năm — một cơ chế minh bạch mà bản thân nó không ngăn được câu hỏi về xung đột lợi ích khi bên tặng quà vừa mới được hưởng lợi từ chính sách thuế quan.

Điều gì đáng theo dõi

Câu chuyện chiếc nhẫn không phải là trường hợp cá biệt về việc các bên có lợi ích tài chính tìm cách xây dựng quan hệ cá nhân với giới lãnh đạo liên quan đến ông Trump. Cùng tuần này, tại Colombia, một cuộc tranh cãi về xung đột lợi ích cũng nổ ra khi ứng viên tổng thống đắc cử — người từng được ông Trump ủng hộ — bị đối thủ yêu cầu từ bỏ quốc tịch Mỹ vì lo ngại lợi ích song trùng. Hai sự việc khác nhau về bản chất nhưng cùng phản ánh một xu hướng: ranh giới giữa quan hệ cá nhân, lợi ích thương mại và chính sách công đang ngày càng mờ nhạt dưới chính quyền hiện tại. Đối với doanh nghiệp nhập khẩu gốc Việt, bài học thực tế không phải là bắt chước mô hình quà tặng, mà là theo dõi sát các đợt đàm phán thuế quan sắp tới của Mỹ với các đối tác thương mại, đồng thời vận động thông qua hiệp hội ngành nghề gốc Việt để có tiếng nói tập thể, thay vì trông chờ vào quan hệ cá nhân mà phần lớn cộng đồng không thể tiếp cận.

Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.