Bà Hồng, 72 tuổi, một phụ nữ tị nạn gốc Việt sống hơn ba mươi năm trong một căn hộ thuê bình ổn giá ở khu Bronx, nhận trát tòa cách đây hai tháng sau khi chậm trả tiền thuê vì hóa đơn y tế bất ngờ. Bà nộp đơn xin khoản vay khẩn cấp một lần của thành phố nhưng bị từ chối — kết cục mà phần lớn người nộp đơn cùng cảnh ngộ với bà cũng gặp phải, vì thành phố chỉ chấp thuận khoảng một phần tư số đơn loại này trong năm ngoái. Câu chuyện của bà không phải cá biệt: nó là mặt cắt ngang của một cỗ máy pháp lý đang vận hành hết công suất khắp thành phố.
Cưỡng chế nhà thuê ở New York không chỉ là hậu quả thị trường — nó đã thành một dòng doanh thu ổn định.
Guồng máy cưỡng chế và ai kiếm lời từ nó
Các thừa phát lại thành phố — những người thu phí từ việc cưỡng chế, kéo xe và thu nợ — đã có tổng thu nhập hơn 55 triệu USD trong năm 2025, tăng mạnh so với khoảng 37 triệu USD mỗi năm trước đó. Con số này cho thấy cưỡng chế không chỉ là hậu quả của thị trường nhà ở căng thẳng, mà đã trở thành một dòng doanh thu ổn định cho một mắt xích trong hệ thống tư pháp. Trong nửa đầu năm 2026, trung bình mỗi tháng có 1.345 vụ cưỡng chế được ghi nhận trên toàn thành phố — vẫn là một áp lực thường trực lên hàng ngàn hộ gia đình thuê nhà, kể cả nhóm người cao tuổi tị nạn thế hệ một vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tiền thuê bình ổn giá để trụ lại thành phố.
Ai đứng trước nguy cơ, và vì sao con số vẫn chưa dừng
Chủ nhà tại New York đã nộp 112.000 đơn kiện cưỡng chế trong năm qua — tương đương khoảng 5% tổng số hộ thuê nhà toàn thành phố. Một vụ kiện dân sự thông thường kéo dài cả năm trời trước tòa án nhà ở, nhưng một nhóm chủ nhà lớn, trong đó có các công ty liên quan tới tập đoàn LeFrak, đang kiện lên Tòa Phúc thẩm New York để rút ngắn quy trình này. Đây không chỉ là chuyện của người thuê: một số nhà đầu tư bất động sản gốc Việt sở hữu vài căn hộ nhỏ cho thuê cũng đang mắc kẹt giữa hai áp lực — thời gian tố tụng kéo dài khiến dòng tiền thuê bị treo, trong khi dư luận chính trị lại nghiêng về phía bảo vệ người thuê.
Bài học từ một cộng đồng nhập cư khác
Cộng đồng Dominican ở khu Washington Heights từng là một khu định cư nhập cư ổn định từ thập niên 1970, nhưng tỷ lệ người Latino sống tại các khu vực đô thị cốt lõi của New York đã giảm từ 60% xuống 46% kể từ năm 2000, và gần một nửa cư dân gốc Dominican nay đã dạt sang Bronx. Tại chính Bronx — nơi giá thuê rẻ hơn nhưng cũng là nơi tập trung nhiều hộ thuê nhà dễ tổn thương nhất — có tới 75% cư dân được xem là bất ổn về kinh tế. Mô hình di dời dần từ trung tâm ra ngoại vi này là một cảnh báo cho bất kỳ cộng đồng nhập cư nào bám trụ ở New York bằng nhà thuê giá rẻ, kể cả các cụm dân cư gốc Việt nhỏ lẻ tại Queens hay Brooklyn.
Gốc rễ cấu trúc: từ luật phân vùng tới giá thuê tăng 70%
Khủng hoảng cưỡng chế hôm nay bắt nguồn từ một xu hướng kéo dài hàng thập kỷ: giá thuê trung vị toàn nước Mỹ đã tăng 70% kể từ năm 1995 trong khi lương thực tế gần như đứng yên. Đây không phải hiện tượng riêng của New York, mà là hệ quả của các quy định phân vùng nhà ở đơn lập từng được dùng để duy trì phân biệt chủng tộc và loại trừ người thu nhập thấp khỏi một số khu dân cư — một di sản pháp lý mà nhiều thành phố Mỹ vẫn chưa gỡ bỏ hoàn toàn.
Phản ứng của chính quyền và điều cần theo dõi
Thị trưởng Zohran Mamdani và Hội đồng Thành phố vừa thống nhất lập một chương trình phiếu thuê nhà mới dành cho người thuê căn hộ bình ổn giá đủ điều kiện thu nhập trước khi bị đuổi — mở rộng hơn so với chương trình CityFHEPS hiện chỉ áp dụng chủ yếu cho người đã ở trong nơi trú ẩn. Với người Mỹ gốc Việt cao tuổi đang thuê nhà bình ổn giá, đây là kênh hỗ trợ đáng để tìm hiểu sớm, thay vì chờ tới khi nhận trát tòa. Với các gia đình có người thân làm chủ nhà nhỏ, diễn biến của vụ kiện tại Tòa Phúc thẩm sẽ quyết định liệu quy trình cưỡng chế có bị siết nhanh hơn trong những năm tới hay không — một thay đổi có thể tác động theo cả hai chiều tùy vị trí của mỗi gia đình trong thị trường nhà ở.